کاتاراکت از تشخیص تا درمان

آب‌ مروارید (Cataract) عبارت‌ است‌ از کدر شدن‌ عدسی‌ چشم ‌. یعنی  به از بين رفتن شفافيت و كدر شدن عدسي چشم انسان، آب مرواريد و در اصطلاح علمي آن كاتاراكت گفته مي شود. كه با عث كاهش بينائي  مي گردد.

عدسی‌ چشم‌ یک‌ ساختار شفاف‌ و انعطاف‌پذیر در نزدیکی‌ جلوی‌ کره‌ چشم‌ است‌. عدسی‌ کمک‌ می‌کند تا اشیایی‌ که‌ چشم‌ به‌ آنها نگاه‌ می‌کند تار به‌ نظر نرسند و نیز در شکست‌ و تمرکز نور روی‌ شبکیه‌ نقش‌ دارد. عدسی‌ رگ‌ خونی‌ ندارد و توسط‌ زجاجیه‌ که‌ در اطراف‌ آن‌ قرار دارد تغذیه‌ می‌شود.

اگر تصلب‌ شرایین‌ موجب‌ عدم‌ تغذیه‌ مناسب‌ زجاجیه‌ شود، عدسی‌ چشم‌ نیز منبع‌ تغذیه‌ خود را از دست‌ خواهد داد (این‌ مشکل‌ اغلب‌ در سنین‌ پیری‌ رخ‌ می‌دهد). سپس‌ شفافیت‌ و انعطاف‌ پذیری‌ عدسی‌ کم‌ می‌شود و آب‌ مروارید اتفاق‌ می‌افتد.

آب‌ مروارید ممکن‌ است‌ در یک‌ یا هر دو چشم‌ تشکیل‌ شود. البته‌ در این‌ حالت‌، سرعت‌ رشد آب‌ مروارید در دو چشم‌ ممکن‌ است‌ متفاوت‌ باشد. آب‌ مروارید سرطان‌ نیست‌.

با افزايش سن احتمال اين بيماري هم بالا مي رود. آب مرواريد مي تواند مادر زادي يا اكتسابي باشد.

آب مرواريد مادر زادي مي تواند ناشي از عفونت هاي حين حاملگي مثل سرخجه، برخي بيماريهاي مادر مثل ديابت يا مصرف دارو در دوران بارداري باشد.

علل کاتاراکت :

روند طبیعی‌ پیری‌
آسیب‌ به‌ چشم‌
در بیماری‌های‌ که‌ قند خون‌ بالاست‌، مثل‌ دیابت‌ شیرین‌
التهاب‌، مثل‌ اووئیت‌ (التهاب‌ آن‌ قسمت‌هایی‌ از چشم‌ که‌ عنبیه‌ را می‌سازد)
داروها، به‌ خصوص‌ کورتیزون‌ و مشتقات‌ آن‌
قرار گرفتن‌ در معرض‌ اشعه‌ ایکس‌، امواج‌ میکرو ویو و اشعه‌ مادون‌ قرمز
علل‌ ارثی‌، و نیز اثرات‌ سرخجه‌ روی‌ چشم‌ جنینی‌ که‌ مادرش‌ در اوایل‌ حاملگی‌ مبتلا به‌ این‌ بیماری‌ می‌شود.
گالاکتوزمی‌ (بیماری‌ ارثی‌ در شیرخواران‌ که‌ باعث‌ ناتوانی‌ در هضم‌ شیر می‌شود). عوامل‌ افزایش‌ دهنده‌ خطر سن‌ بالای‌ ۶۰ سال‌ وجود هر کدام‌ از علل‌ فهرست‌ شده‌

علل اكتسابي آب مرواريد شامل ضربه به چشم، صدمات چشمي با مواد شيميائي، قرار گرفتن طولاني مدت با اشعه مادون قرمز و ماوراء بنفش، مصرف دراز مدت برخي از داروها مثل كورتونها، برخي بيماريهاي سيستميك مثل ديابت و برخي از بيماريهاي خود چشم مثل آب سياه يا گلوكوم مي باشد.

شايعترين علت اكتسابي آب مرواريد مربوط به افزايش سن مي باشد.

علائم آب مرواريد:

شايعترين علامت كاهش بينائي است كه بدون درد و التهاب چشم است. از علائم ديگر ديدن هاله هاي رنگي در اطراف اجسام نوراني است يا ممكن است لبه هاي صاف اشياء بصورت مواج يا منحني ديده شود. دوبيني يك چشمي، تغيير در درك رنگها، ديدن نقاط ثابت تاريك مي تواند از علائم اين بيماري باشد.

در اطفال ممكن است تغييرات رفتاري، عدم توانايي مشاهده تخته سياه، ناتواني در مطالعه ديده شود.  در نوزادان ممكن است مردمك  چشمشان سفيد يا خاكستري شده يا لوچي آشكار داشته باشند.

تاری‌ دید که‌ ممکن‌ است‌ در نور روشن‌ بدتر باشد. تاری‌ دید ممکن‌ است‌ اول‌ بار وقتی‌ توجه‌ فرد را جلب‌ کند که‌ به‌ هنگام‌ شب‌ در حال‌ رانندگی‌ باشد و به‌ نظر وی‌ برسد که‌ نورها پخش‌ می‌شوند یا هاله‌ای‌ دور آنها وجود دارد.
دو تا دیدن‌ اشیا (گاهی‌)
کدر شدن‌ و رنگ‌ سفید شیری‌ در آمدن‌ مردمک‌ها (تنها در مراحل‌ پیشرفته‌)
عوامل‌ افزایش‌ دهنده‌ خطر :
سن‌ بالای‌ ۶۰ سال‌
وجود هر کدام‌ از علل‌ فهرست‌ شده‌  در بالا

تشخيص آب مرواريد:

توسط چشم پزشك و پس از گرفتن شرح حال دقيق و معاينه ساختمانهاي چشم توسط دستگاههاي مخصوص  معلوم مي شود. چون ممكن است بيمار در مراحل اوليه هیچ علامت و شكايتي نداشته باشد.

 پیشگیری‌
خانم‌هایی‌ که‌ در سنین‌ باروری‌ هستند، در صورتی‌ که‌ سرخجه‌ نگرفته‌اند یا واکسن‌ آن‌ را نزده‌اند، باید علیه‌ آن‌ واکسینه‌ شوند.
مصرف‌ داروهای‌ کورتیزونی‌ یا هرگونه‌ داروی‌ دیگری‌ که‌ بر عدسی‌ تأثیر می‌گذارد باید به‌ دقت‌ تحت‌نظر قرار داشته‌ باشد.
بیماری‌های‌ چشمی‌ای‌ که‌ ممکن‌ است‌ باعث‌ آب‌ مروارید شوند، مثل‌ ایریت‌ (التهاب‌ خود عنبیه‌) و اووئیت‌، باید سریعاً درمان‌ شوند.
به‌ طور منظم‌ از عینک‌ آفتابی‌ مناسب‌ استفاده‌ کنید.
رژیمی‌ دارای‌ مقادیر مناسب‌ از ویتامین‌ ـ آ و بتا کاروتن‌ داشته‌ باشید.

عواقب‌ مورد انتظار
معمولاً با جراحی‌ خوب‌ می‌شود. بعضی‌ آب‌ مرواریدها هرگز آن‌ قدر در بینایی‌ اختلال‌ ایجاد نمی‌کنند که‌ نیازمند جراحی‌ باشد. در سیر تشکیل‌ آب‌مروارید، تعویض‌ مرتب‌ عینک‌ ممکن‌ است‌ به‌ بینایی‌ کمک‌ کند.
عوارض‌ احتمالی‌
از دست‌ دادن‌ بینایی‌
عوارض‌ پس‌ از عمل‌ جراحی‌، از جمله‌ پارگی‌ چشم‌، چسبندگی‌ها، عفونت‌، و جدا شدن‌ شبکیه‌ از محل‌ خود

درمان آب مرواريد:

درمان داروئي موثري براي اين بيماري وجود ندارد. تنها درمان قطعي جراحي است. البته زمان جراحي مبتني بر قضاوت چشم پزشك پس از معاينه دقيق مي باشد. مثلاً در آب مرواريد هاي مادر زادي در اطفال جراحي فوري براي جلوگيري از تنبلي چشم ضروري است. در آب مرواريد كه ناشي از افزايش سن مي باشد ملاك جراحي ميزان ديد مورد نياز فرد است. در واقع زماني جراحي انجام مي شود كه كاهش بينائي فرد با زندگي روزمره وي با توجه به شغلش مداخله نمايد. در برخي موارد مثلاً در بيماران ديابتي يا بيماران ديگري كه مجبور به معاينه مكرر ته چشم هستيم حتي زودتر از معمول مجبور به جراحي هستيم. بندرت عدم جراحي مي تواند منجر به تورم عدسي و ايجاد آب سياه و افزايش فشار داخل چشم گردد كه در اين موارد بايد بصورت اورژانس آب مرواريد جراحي شود.

طي جراحي عدسي كدورت يافته خارج مي شود و در صورت امكان يك لنز داخل چشمي با قدرت برابر عدسي چشم فرد در همان محل كاشته مي شود. يا گاهي بعلت مشكلات چشم بيمار يا طي جراحي عدسي در محل  ديگري

جلوي عنبيه جاگذاري مي شود.

تكنيكهاي خروج عدسي كدورت يافته با دو روش عمده قابل انجام مي باشد:

الف) برش بزرگ ۱۲-۱۰ ميليمتر و خارج كردن محتويات عدسي كدورت يافته و جاگذاري لنز داخل چشمي و سرانجام استفاده از بخيه هاي بسيار ظريف كه در طي سه ماه بعد بخيه ها برداشته مي شود.

ب) برش كوچك ۵/۴-۳ ميليمتري و خارج كردن محتويات عدسي توسط دستگاه فيكو (فيكوي سرد يا فيكوليزر) كه نتايج جراحي تقريباً مشابه مي باشد و جاگذاري لنز تا شوند ه از داخل برش كوچك كه معمولاً از بخيه استفاده نمي شود.

تفاوت عمده دو روش در بهبود سريع بينائي و آستيگماتيسم بسيار كمتر و امكان جراحي با بيحسي با قطره در روش با برش كوچك است كه باصطلاح به آن روش فيكو مي گوئيم.

اقدامات قبل از عمل جراحي:

پس از برنامه ريزي اوليه براي عمل جراحي بايد قدرت لنز درون چشمي محاسبه شود كه اين روش سرپائي با رايانه و دستگاه اولنزاسوند انجام شده و چند دقيقه بيشتر طول نمي كشد. آزمايشات خون، راديوگرافي قفسه سينه و نوار قلب بايد انجام شود و مشورت با متخصص بيهوشي و قلب و عروق متناسب با سن و سلامت بيمار قبل از عمل انجام شود. همچنين آگاه نمودن پزشك معالج از وجود هر گونه عفونت در بدن بخصوص در سر و صورت و سابقه هر نوع بيماري قلبي، تنفسي، كليوي و … لازم است. شب قبل از جراحي بهتر است حمام كنيد و خواب و استراحت كافي داشته باشيد. اگر جراحي با روش بيهوشي عمومي قرار است انجام شود حداقل ۸ -۶ ساعت ناشتا باشيد اما اگر عمل با بيحسي موضعي قرار است انجام شود نيازي به ناشتا بودن نيست. در صورتي كه پزشك براي شما قطره يا  دارو تجويز كرده آنها را مرتب مصرف كنيد.

 

اقدامات لازم پس از عمل جراحي:

۱٫ پس از انتقال بيمار به بخش و به هوش آمدن كامل  مي تواند از مايعات و سپس غذاهاي نرم استفاده كند و مي تواند راه برود و بنشيند.

۲٫ برخي پزشكان پس از به هوش آمدن كامل بيمار آنها را ترخيص مي كنند ولي بيماران بايد روز بعد از عمل مراجعه نمايند.

۳٫ صبح روز بعد از عمل باند چشم برداشته  مي شود و فقط ممكن است با يك محافظ بر روي چشم بيمار به منزل فرستاده شود. محافظ مناسب بر روي چشم تا زمان توصيه پزشك بايد بكار رود.

۴٫  در صورتي كه بيماري خاصي مانند ديابت نداريد مي توانيد از رژيم غذائي كامل استفاده كنيد.

۵٫ در وقت تعيين شده بعدي به پزشك مربوطه مراجعه كنيد.

۶٫ تا يك ماه پس از عمل از انجام كارهاي سخت و بلند كردن اشياي سنگين و زور زدن و رفتن به سجده و ركوع خودداري كنيد مگر اينكه پزشكتان توصيه ديگري به شما كرده باشد.

۷٫ چشم خود را با انگشت يا دستمال و حوله مالش ندهيد.

۸٫ استحمام چند روز پس از عمل متناسب با توصيه پزشكتان بلامانع است.

۹٫ داروهاي تجويز شده توسط پزشكتان را به طور مرتب و تا تاريخ تعيين شده مصرف كنيد.

۱۰٫ معمولاً خواندن و نوشتن و ساير كارهايي كه نياز به نشستن در پشت ميز دارند پس از چند روز بلامانع است.

۱۱٫ فعاليتهاي بيرون از منزل را مي توانيد چند روز پس از عمل ازسر بگيريد.

۱۲٫ در صورت درد شديد، كاهش ديد، قرمز شدن چشم، يا تورم پلكها بلافاصله به پزشك  مراجعه كنيد.

۱۳٫ اگر لنز داخل چشمي براي بيمار گذاشته شود پس از يك ماه مي توان عينك ظريفي به جاي عينكهاي سنگين و تيره براي انجام كارهاي نزديك و دور به بيمار تجويز كرد.

۱۴٫ در بيماران ديابتي معاينات مكرر ته چشم بعد از عمل لازم است تا در صورت نياز ليرز درماني شود.

عوارض پس از عمل:

عمل آب مرواريد عمدتاً موفقيت آميز است و مشكل خاصي براي بيماران ايجاد نمي كند.درد خفيف و احساس تحريك و حساسيت به نور و تاري ديد از عوارض معمول پس از عمل هستند. از عوارض احتمالي ديگر ميتوان به عفونت داخل چشم، اِدم قرنيه، خونريزي، افزايش فشار داخل چشم، جابجايي لنز كاشته شده و اِدم ته چشم اشاره كرد.ممكن است براي داشتن ديد كامل پس از عمل استفاده از عينك سبك لازم باشد. معمولترين مشكل پس از عمل كدورت بر روي كپسول باقيمانده است كه با استفاده از ليزر اين كدورت برداشته مي شود. اين عمل سرپايي است و نياز به بستري ندارد.

نكات ضروري درمصرف قطره ها و پماد هاي چشمي:

– قبل از استفاده حتماً دستهايتان را بشوييد.

– به تاريخ انقضاء قطره ها حتماً دقت  داشته باشيد. در صورتيكه قطره مستعملي از قبل عمل داريد، پس از عمل از آن استفاده نكنيد. ازتماس نوك قطره چكان يا پماد با چشم، انگشتان، و هر سطح ديگري جلوگيري كنيد.

– اگر رنگ قطره تغيير كرده يا رسوب كرده است از آن استفاده نكنيد. از زمان باز شدن درب يك قطره استريل حداكثر تا يك ماه مي توانيد از آن استفاده كنيد.

– اگر بيش از يك نوع قطره يا چند قطره از يك قطره معين استفاده مي كنيد، فاصله بين چكاندن دو قطره حداقل پنج دقيقه باشد و فاصله مصرف داروي چشمي بعدي با پماد حداقل ده دقيقه باشد.

 

روش مصرف :

از بيمار بخواهيد سرش را به طرف عقب خم كند و به بالا نگاه كند تا ملتحمه پلك تحتاني آشكار شود . قطره چكان را مستقيماً بالاي چشم بيمار قرار دهيد و درحاليكه بيمار به بالا نگاه مي كند قطره را داخل چشمش بريزيد يا ۵/۰ تا ۱ سانتيمتر از پماد را داخل ملتحمه پلك تحتاني قرار دهيد.سپس از بيمار بخواهيد ۱ تا ۲ دقيقه چشمهايش را ببندد و با انگشتانش گوشه داخلي چشمها را كمي فشار دهد . پمادهاي چشمي را بهتر است قبل از خواب مصرف كنيد چون در ساعت بيداري باعث تاري ديد مي شود.

 

چند توصيه پزشكي‌

بهتر است بيماران براي بهبود وضع بينايي خود، هنگام مطالعه از عينك استفاده كنند، در روزهاي آفتابي، عينك آفتابي را فراموش نكنند و تا جايي كه ممكن است رانندگي در شب را محدود كنند، چراكه اين اقدام مي‌تواند در مدت زمان مشخص، تا فرارسيدن زمان عمل جراحي، تا حد زيادي به بيمار كمك كنند.

 

آب مرواريد در نوزادان‏

غير از افراد سالمند، نوزاداني نيز ممكن است دچار آب مرواريد شوند.در نوزاداني كه با آب مرواريد به دنيا مي‏آيند، بايد به خاطر رشد كامل ديد هر چه زودتر عدسي كدر شده را از چشم آنها خارج كرد و چون چشم نوزادان و شيرخواران قابل رشد است، در كشورهاي پيشرفته از لنز براي رشد ديد استفاده مي‏كنند.بايد توجه داشت كه كار عدسي چشم مثل دوربين عكاسي است كه نور را روي فيلم دوربين تنظيم مي‏كند.در نزد بعضي‏ها با بالا رفتن سن، عدسي چشم تيره و كدر شده و شفافيت خود را از دست مي‏دهد، در نتيجه اين تغييرات نور به اندازه كافي به چشم نمي‏رسد و عدسي كدر و كدرتر شده و رنگ آن شبيه رنگ مرواريد مي‏شود كه به همين دليل در ايران آنرا (آب مرواريد) مي‏نامند.

ضمنا آب مرواريد از يك چشم به چشم ديگر سرايت نمي‏كند مگر اينكه بيماري در هر دو چشم باشد.اين بيماري سال‏ها طول مي‏كشد و هيچ نوع مسئله بدخيمي در آن وجود ندارد. آب مرواريد در سنين بالا ممكن است به علت كهولت و يا صدمه خوردن مستقيم به چشم بوجود مي‏آيد. همچنين وجود ديابت يا مرض قند و يا استفاده زياد از داروهاي كورتن‏دار (استروئيد) سبب بروز آن مي‏شود، ولي در كودكان و نوزادان علت آن ارثي و يا عفوني است.در دوران حاملگي مادر به دليل وجود التهاب و عفونت ممكن است آب مرواريد در جنين بروز كند. در هر صورت بايد توجه داشت آب مرواريد هنوز هم يكي از علل كوري در كشورهاي عقب مانده و در حال توسعه جهان است و در كشورهاي پيشرفته ميليونها نفر همه ساله تحت عمل جراحي قرار مي‏گيرند و تكنيك‏هاي مدرني براي درمان آن در دسترس جراحان چشم است و عمل آب مرواريد يكي از موفقيت‏آميزترين جراحي‏هاست.

به همين دليل تار شدن تدريجي چشم‏ها، دوتا ديدن يا سايه‏دار ديدن اجسام، احساس غبار جلو چشم، احتياج مبرم به نور شديد به هنگام مطالعه، عدم تشخيص حروف ريز و درشت و تغيير رنگ مردمك چشم، ممكن است مقدمه بروز (آب مرواريد) باشد و بايد هر چه زودتر چشم‏ها را كه يكي از حساس‏ترين اعضاء بدن ما هستند، توسط چشم پزشك مورد معاينه قرار داد.

منبع:http://www.pezeshk.us/

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *