نکات مفهومی ویروس در کنکور

ویروس ها ( موجوداتی غیر زنده )

پیرامون ما موجودات زیادی وجود دارند . برخی زنده هستند و برخی غیر زنده .

یه سوال : به کیا میگن زنده ؟

موجودی برای اینکه زنده محسوب شود باید یک سری ویژگی ها داشته باشد که عبارتند از :

۱ ) ساختار سلولی : یعنی اجزایی دارند که برای تامین حداقل های حیات نیاز هستند ، مانند ماده ی ژنتیک
، غشا و آنزیم و یکسری موارد دیگر  . . .

۲ ) هومئوستازی : یعنی یا سیتوپلاسم دارند یا اینکه در بدنشان محیطی خارج سلولی دارند ( که بهش میگن محیط داخلی ) ، که می توانند تا حدودی حالت پایدار این محیط ها رو حفظ کنند .

به عبارتی یعن کاملاً تحت تاثیر محیط نیستند .

۳ ) تولید مثل : هم به تنهایی ( غیر جنسی = تقسیم دوتایی باکتری و یا جوانه زدن در هیدر (میتوز) و . . . ) و هم به کمک هم گونه ی خود (جنسی ) ، و به این طریق با تولید مثل زیاد می شوند و به جمعیت خود دوام می دهند.

۴ ) رشد : یعنی اگر در محیطی حاوی مواد غذایی قرار گیرند یا بزرگ می شن یا تعدادشون زیاد میشه .

۵ ) متابولیسم یا سوخت و ساز دارند : به مجموع واکنش هایی که درون سلول های زنده انجام می شود متابولیسم می گویند . درون ویروسها چنین اعمالی انجام نمی شود .

بعضی ویروسها ممکن است آنزیم های مخصوصی داشته باشند .

خب دوستان . واسه چی اینارو گفتیم خدمتتون . ؟

واسه اینکه بدونید ویروس ها همه ی ویژگیهای فوق رو ندارند ، بنابر این زنده نیستند .

ویروس ها می توانند برای ما مفید باشند ( مثلا تهیه واکسن ) یا مضر باشند (مانند ویروس ایدز ) و یا اینکه تاثیری برسلامتی ما نداشته باشند (مانند ویروس موزائیک تنباکو که گیاهان را آلوده می کند ) .

 

این ویروس ها چطور کشف شدند ؟

اندازشون چقدره ؟

چه شکلی هستند و چه اجزایی دارند ؟

در ادامه ی بحثمون سعی می کنیم به تک تک این سوالات پاسخ دهیم .

داستان کشف ویروس :

در سال های بعد سال ۱۹۳۵ دانشمندی بنام وندل استنلی اومد و ویروس موزائیک تنباکو را تخلیص کرد
وی مشاهده کرد که ویروس تخلیص  شده ( یعنی خالص شده ) به صورت بلور است و چون تبلور جزو ویژگی های موجود زنده نیست نتیجه گرفت که ویروس ها زنده نیستند .

اندازه ی ویروس ها :

ویروسها بسیار ریزند . طوری که بسیاری از آنها تنها توسط میکروسکوپ الکترونی دیده می شوند .

برای اینکه تصوری از این اندازه داشته باشید بهتره بدونید که ۱۰۰ ویروس آنفلوآنزا اگر کنار هم قرار گیرند طولشان برابر طول یک باکتری می شود.

اندازه ی ویروس ها معمولاً کمتر از ۱۰۰ نانو متر است.

شکل ویروسها :
همه ویروسها دو جز اصلی دارند :

۱ – کپسید ( پوشش پروتئینی اطراف ماده ی ژنتیک )

۲ – ماده ی ژنتیک ( ریبونوکلئیک اسید یا دئوکسی ریبونوکلئیک اسید )

پروتئین های کپسید با استفاده از امکانات پروتئین سازی سلول میزبان زنده ای که ویروس درون آن قرار گرفته ساخته می شود .

یعنی از ریبوزوم و آنزیم های رونویسی و . . . ، سلول میزبان استفاده می کند و ریبونوکلئیک یا دئوکسی ریبونوکلئیک را از روی DNA یا RNA خودش با امکانات میزبان می سازد .

دقت کنید که آمینواسید ها و نوکلئوتید های مورد نیاز این کارها از میزبان تامین می شود .

در بیشتر ویروسها کپسید به دو شکل زیر دیده می شود :

۱ ) مارپیچی : مانند ویروس موزائیک تنباکو ظاهری میله مانند دارند و پروتئین های سازنده ی آن ها مارپیچ وار دور نوکلئیک اسید قرار گرفته است .

۲ ) چند وجهی : مانند آدنو ویروس ها وجوه متعددی دارند و کروی به نظر می رسند .

در بیشتر ویروس های چند وجهی کپسید از ۲۰ وجه مثلثی ساخته شده است .

این شکل کارآمدترین شکل ویروس برای گنجاندن ژنوم ویروس است .

برخی ویروس ها ساختار پیچیده ای دارند . به ویروسهایی که باکتری ها رو آلوده می کنند باکتریوفاژ ( یه ویروس با ساختار پیچیده ) می گویند .

باکتریوفاژها یک کپسید چند وجهی دارند که یک دم مارپیچی به آن متصل است .

ویروسهای پوشش دار :

بسیاری از ویروس ها غشایی دارند که کپسید را احاطه کرده است .

این لایه ی غشایی که پوشش نامیده می شود از سلول میزبان قبلی تامین شده است .

حالا جنش و نقش این پوشش دقیقاً از چیه ؟

پوشش ، ویروس را در ورود به سلول میزبان یاری می کند و از پروتئین ، لیپید و گلیکوپروتئین ساخته شده است .

جمع بندی مطالبی که تا اینجا بحث کرده ایم :

۱ ) ویروس های مارپیچی :

موزائیک تنباکو

۲ ) ویروس های چند وجهی :

آدنو ویروس و هرپس تناسلی و باکتریوفاژ

۳ ) ویروس های پوشش دار :

آنفولانزا ، ویروس عامل ایدز ، هرپس و آبله گاوی

۴ ) ویروس های بدون پوشش :

آدنوویروس ها ، باکتریوفاژها و موزائیک تنباکو
۵ ) ویروس های ریبونوکلئیک دار ( RNA  دار ) :

ویروس عامل ایدز ، هاری ، آنفلوآنزا و موزائیک تنباکو

۶ ) ویروس های دئوکسی ریبونوکلئیک دار ( DNA دار ) :

آبله مرغان ، هرپس تناسلی ، آبله گاوی ، زگیل ، هپاتیت ب و باکتریوفاژ

2 دیدگاه در “نکات مفهومی ویروس در کنکور

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *