نکات ترکیبی و مفهومی تنفس

میوگلوبین

 

میزان بالای میوگلوبین در ماهیچه ها یک سازگاری مهم برای بالابردن کارآیی تنفس در پرندگان بلندپرواز نظیر غازهای وحشی (نه تمامی پرندگان) است.

میوگلوبین در ماهیچه های ماکیان نظیر گالوس گالوس (مرغ خانگی) که قدرت پرواز ندارند چندان بالا نیست.

ضمنا توجه داشته باشید که دیگر مهره داران نظیر پستانداران (ازجمله آدمی) در ماهیچه های خود دارای میوگلوبین هستند.

تفاوتهای میوگلوبین و هموگلوبین: میوگلوبین نقش اصلی را در ذخیره و آزادسازی اکسیژن در ماهیچه ها به عهده  دارد در حالی که وظیفه هموگلوبین انتقال گازهای تنفسی در خون است.

میوگلوبین تنها از یک رشته پلی پپتیدی با ۱۵۳ امینواسید ساخته شده است.  هموگلوبین از چهار رشته پلی پپتیدی ساخته شده است که دو به دو به هم شبیه هستند. دو رشته آلفا هر کدام ۱۴۱ اسیدامینه و دو رشته بتا هر کدام ۱۴۶ اسید امینه. بنابراین هموگلوبین جمعا از ۵۷۴ اسیدآمینه از ۱۹ نوع ساخته شده است. (ایزولوسین در هموگلوبین دیده نمی شود)

میوگلوبین تنها یک گروه آهن دار هم دارد ولی هموگلوبین دارای چهار گروه آهن دار هم می باشد

میوگلوبین تنها با یک اکسیژن پیوند هیدروژنی برقرار می کند در حالی که هموگلوبین با چهار مولکول اکسیژن پیوند هیدروژنی برقرار می کند.

میوگلوبین به دستور یک ژن ساخته می شود ولی هموگلوبین توسط دو ژن ساخته می شود.

 

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

تنفس پوستی

در تنفس پوستی کرم خاکی دستگاه گردش خون در انتقال گازهای تنفسی نقش ایفا می کند و پوست صرفا صحنه مبادله گاز میان خون موجود در مویرگهای زیرپوستی و محیط است.

در حشرات که سیستم نایی دارند سیستم گردش خون نقشی در انتقال گازهای تنفسی ندارد و انشعابات مجاری نایی اکسیژن را به تمامی سلول ها می رساند.

تنفس پوستی کارآیی بالایی ندارد و به همین دلیل موجوداتی که تنفس پوستی دارند اغلب موجودات کندی هستند. زیرا انرژی کافی در بدن آنها تولید نمی شود. (کرم خاکی یا یک کرم پهن را با یک حشره مقایسه کنید)

دقت داشته باشید که تعداد میتوکندری ها در سلولهای ماهیچه ای در یک حشره بسیار بیشتر از یک کرم خاکی است. همچنین تعداد تیغه های کریستا در میتوکندری های سلولهای ماهیچه ای حشرات بیشتر است.

در حشراتی که دگردیسی کامل دارند در بخشی از دوران زندگی بصورت لاروی کرم مانند زندگی می کنند . حشرات حتی در دوران لاروی هم دارای سیستم نایی برای تنفس هستند.

در بخشی از دوران جنینی در انسان شکافهای آبششی ظاهر می شوند که گواهی بر تبار تکاملی انسان می باشد.

در طول دوران جنینی گازهای تنفسی از طریق بندناف به جنین می رسد و تنفس جنین در درون کسیه اب ظاهری است و صرفا مایع آمنیون را وارد شش های خود می کند و آن را خارج می کند.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

برای تبادل گازهای تنفسی از خلال غشاهای زیستی گازها می بایست ابتدا در آب حل شده و به شکل محلول انتقال پیدا کنند. لذا نیاز به یک محیط مرطوب برای تبادل ضروری است و به همین جهت دستگاه تنفسی مهره داران ساکن خشکی به درون بدن منتقل شده است.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

عوامل موثر در دم معمولی : ماهیچه دیافراگم

عوامل موثر در دم عمیق : ماهیچه دیافراگم – ماهیچه بین دنده ای – ماهیچه شکم

عوامل موثر در بازدم معمولی : خاصیت ارتجاعی شش ها

عوامل موثر در بازدم شدید : خاصیت ارتجاعی شش ها – دیافراگم – ماهیچه بین دنده ای – ماهیچه شکم

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

سورفاکتانت در اواخر دوران جنین ساخته می شود و موجب کاهش کشش سطحی مایع پوشاننده سطح درونی کیسه های هوایی می شود.

در نوزادانی که زودتر از موعد طبیعی به دنیا می آیند. مثلا در نوزادان هفت ماهه تنفس با سختی شدید همراه است.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
در یک دم و بازدم معمولی ذخیره دمی با هوای ذخیره بازدمی ارتباطی از نظر میزان ندارند.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

منحنی اشباع هموگلوبین با اکسیژن بصورت سیگموئید (تعاونی) است و به همین دلیل در فشار اکسیژن زیاد به خوبی اشباع می شود  ( در شش ها) و در فشار اکسیژن کم به سرعت اکسیژن خود  را تخلیه می کند . ( در بافت ها) ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

حلقه های غضروفی در نای و نایژه ها وجود دارند.و موجب می شوند مجاری تنفسی همیشه باز بمانند و از گرفتگی کامل آنها در زمان اسپاسم های ماهیچه ای جلوگیری می کنند.

بافت پوششی در نای نایژه و نایژک از نوع استوانه ای مژکدار است و در کیسه های هوایی از نوع سنگفرشی ساده است

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

دی اکسید کربن و مونو اکسید کربن به نقاطی بر روی گلوبین و نه در قسمت هم ( که اکسیژن به آن تمایل دارد) متصل می شوند.

اتصال مونوکسید کربن به هموگلوبین موجب کاهش تمایل هموگلوبین به اکسیژن می شود.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
تنها پرندگان و پستانداران دارای حنجره در بالای نای هستند و به همین دلیل تنها پرندگان و پستانداران قادر به تولید صدای حقیقی هستند. در جانوران پائینتر نظیر خزندگان – دوزیستان – ماهی ها – بندپایان و غیره صدای حقیقی تولید نمی شود.

– صدای قورباغه تنها مربوط به جنس نر و آن هم تنها در موسم جفت گیری است و نتیجه احتباس هوا در دهان و خروج آن می باشد..

– صدای جیرجیرک ناشی از ساییدن پای جانور با صفحات شاخی روی بدن است

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *