کار اصلی غدد درون ریز چیست

he1440

«غدهء درون ریز اندامی است که کار اصلی آن ترشح هورمون است.» البته این جمله لزوما نادرست نیست؛ ولی می تواند موجب نتیجه گیریهای نادرست شود!
ابهام اصلی در این جمله، بر سر «کار اصلی» است. این جمله، تکلیف ما را با غده هایی مثل تیرویید و فوق کلیه روشن می کند که کار اصلی آنها ترشح هورمون است و واضحا غدهء درون ریز هستند و همچنین، روشن می کند که اندامی مانند معده، با وجود ت…رشح هورمون، غدهء درون ریز به حساب نمی آید؛ چرا که کار اصلی آن ترشح هورمون نیست. ولی در مورد چند غدهء دیگر، تعیین این که کار اصلی کدام است، به این سادگی نیست.
غده های جنسی، بیضه و تخمدان، علاوه بر ترشح هورمون جنسی، گامت سازی نیز انجام می دهند. پانکراس، علاوه بر ترشح انسولین و گلوکاگون، آنزیمهای گوارشی و بیکربنات نیز ترشح می کند. هیپوتالاموس، علاوه بر ساختن هورمونهای ضد ادراری و اکسی توسین، آنزیمهای آزاد کننده و مهار کننده ترشح می کند، ولی اعمال عصبی مانند احساس گرسنگی و تشنگی نیز دارد. همچنین، مرکز تنظیم دما نیز در هیپوتالاموس قرار دارد. می بینید؟ در این موارد نمی توان به سادگی در مورد عمل اصلی اظهار نظر کرد.
نکتهء مهم اینجاست که تمامی این غده ها در شکل همان صفحه از کتاب درسی نشان داده شده اند و عنوان شکل «غده های درون ریز بدن» است! به این ترتیب، کتاب درسی بیضه و تخمدان، پانکراس و هیپوتالاموس را غدهء درون ریز می داند. حال به این دو جمله توجه کنید:

الف- هیپوتالاموس و بیضه و تخمدان و پانکراس، بر اساس شکل کتاب درسی غده های درون ریز هستند.
ب- غدهء درون ریز، بر اساس متن کتاب درسی، اندامی است که کار اصلی آن ترشح هورمون است.

به این ترتیب، از دو جملهء فوق مثلا می توان نتیحه گرفت که کار اصلی این اندامها، ترشح هورمون است! جالب است که در شکل صفحهء ۷۶، حتی تیموس هم یک غدهء درون ریز معرفی شده؛ در حالی که اصولا کتاب درسی برای این غده هورمون خاصی معرفی نکرده است!
در بعضی از کتابهای آموزشی، عنوان شده که مثلا هیپوتالاموس، غدهء درون ریز نیست. روشن است که نویسنده در چنین اظهار نظری، این موضوع که کار اصلی هیپوتالاموس ترشح هورمون نیست را بدیهی دانسته است؛ در حالی که با توجه به مدرک صریح شکل کتاب درسی که هیپوتالاموس را جزء غده های درون ریز بدن می شمارد، ناچاریم نتیجهء دیگری بگیریم: «کار اصلی هیپوتالاموس ترشح هورمون است!» در عین حال که این نتیجه گیری، خیلی دلچسب نیست، ولی مدارک موجود کتاب درسی برای ما چارهء دیگری باقی نگذاشته است!
به این ترتیب، پیشنهاد من به مولفین کتب درسی، تغییر این جمله در چاپهای بعدی کتاب است و البته، مطابق معمول به داوطلبان کنکور توصیه می کنم به این جمله از کتاب درسی و نتایج آن توجه خاص داشته باشند. به این ترتیب، اگر در آزمون سراسری سال آینده، با چنین جمله ای رو به رو شدید: «کار اصلی پانکراس ترشح انسولین و گلوکاگون است.» یا «کار اصلی بیضه، ترشح تستوسترون است.» شگفت زده نخواهید شد!

زیست شناسی کنکوری

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *