زیست شناسی:خواندن یا مطالعه!؟

نحوه مطالعه زیست-اکتازیست

کتاب زیست‌شناسی را گذاشته‌ای جلوی خودت و داری به امتحان پایان ترم یا به کنکور و یا به المپیاد فکر می‌کنی! با خودت می‌گویی: “چه کنم با این حجم زیاد..؟؟!! چگونه این همه مطلب را حفظ کنم…؟؟!!” آیا به‌راستی زیست‌شناسی یعنی حفظ کردن؟ به‌نظر من که این‌طور نیست! هرچند که باور خیلی‌ها این است که زیست‌شناسی مساوی است با حفظ کردن مقدار زیادی مطلب؛ من معتقدم که هیچ‌کس زیست‌شناسی را یاد نمی‌گیرد مگر این‌که فکر کند و تجزیه و تحلیل کند. اما چگونه زیست‌شناسی را مطالعه کنیم که بیش‌ترین لذت را ببریم و آن را اصولی درک کنیم؟ در هر یک از بخش‌های زیر یک کلید طلایی برای مطالعه‌ی زیست‌شناسی را برای شما تشریح خواهیم کرد.

خواندن ممنوع! مطالعه کن!

بله..!! این دو تا با هم فرق دارند! خواندن به این می‌گویند که فقط کلمات را پشت سرهم بخوانی و رد شوی. در “خواندن” شما فقط یک ماشین گویا هستید که کلمه‌ها را می‌خواند و معنی آن را نمی‌فهمد. اما “مطالعه” کردن بسیار فرق دارد! مطالعه کردن فرایندی فعال است که شما با خواندن هر جمله به‌معنای آن فکر می‌کنید، ارتباط آن را با جملات قبلی درک می‌کنید و جملات بعدی را پیش‌بینی می‌کنید. در این فرایند شما هدف شما تمام کردن هرجه زودتر کتاب نیست؛ بلکه هدف شما یادگیری هر چه بهتر تک‌تک مطالب است.

در یک مطالعه‌ی فعال شما بین عبارات و جمله‌هایی که می‌خوانید مکث می‌کنید و لحظاتی به آن‌چه خوانده‌اید فکر می‌کنید. حتی ممکن است گاهی برای تجزیه و تحلیل بهتر آن‌چه که خوانده‌اید از کاغذ و مداد و کشیدن شکل و جدول و درخت استفاده کنید. در این روش شما هیچ پاراگرافی را یاد نگرفته رها نمی‌کنید و تا آن پاراگراف را کامل یاد نگرفته‌اید سراغ پاراگراف بعدی نمی‌روید

خلاصه برمی‌دارم، پس هستم!

در مورد فایده‌های خلاصه‌برداری هنگام مطالعه بارها و بارها شنیده‌ایم. اما آیا تا به‌حال یک خلاصه‌برداری صحیح انجام داده‌اید؟ در مورد شیوه‌ی خلاصه‌برداری نظرات مختلفی وجود دارد اما نکات مشترکی بین تمام آ‌نها وجود داردد:

۱) برای هر درس یک دفترچه یا قسمت مشخصی از یک دفتر را اختصاص دهید.

۲) برای خلاصه‌نویسی از هنر خود استفاده کنید! از مدادها یا خودکارهای رنگی استفاده کنید و برای خلاصه‌های خود شکل بکشید. رنگ‌ها و شکل‌ها به یادگیری کمک می‌کنند؛ مخصوصا این‌که اثر هنری خودتان باشد!

۳) خلاصه‌برداری باید خلاصه باشد! اگر قرار باشد تمام مطلب را بازنویسی کنید دیگر اسمش خلاصه نمی‌شود! پس تنها نکاتی را به‌عنوان خلاصه یادداشت کنید که فهم آنها مشکل است یا زود از ذهن پاک می‌شوند و یا برای شما خیلی ناشناخته هستند.

۴) خلاصه‌برداری وقتی معنا پیدا می‌کند که شما اول مطلب را فهمیده باشید. پس اول یادگیری بعد خلاصه‌برداری.

۵) در خلاصه‌برداری لازم نیست از زبان خود کتاب استفاده کنید. شما می‌توانید با زبان و کلمات خودتان و حتی با زیان طنز مطالب را بنویسید. این‌طوری موقع مرور کردن یادداشت‌های‌اتان لذت بیش‌تری خواهید برد.

و اما از خواص و فایده‌های خلاصه‌برداری هرچه بگوییم کم گفته‌ایم! بهترین استفاده از خلاصه‌برداری‌ها وقتی است که شما می‌خواهید در زمانی کوتاه، کل یک کتاب را مرور کنید (مثل شب امتحان یا یک هفته مانده به کنکور یا المپیاد). بنابراین با وجود این‌که خلاصه‌برداری سرعت مطالعه‌ی شما را کم می‌کند، اما فایده‌ای که بعدها از آن می‌برید بسیار بیش‌تر از این حرف‌هاست.

از خودت سؤال بپرس

 یکی از بهترین شیوه‌های درک کامل مطلب این است: “وقتی که مطلبی را می‌خوانید برای خودتان سؤال طرح کنید”. می‌توانید این سؤال‌ها را در ذهن خود بپرسید یا این‌که آن را روی کاغذ بنویسید. و صد البته ای‌نکه باید برای سؤال‌های خود جواب‌هایی را هم آماده کنید.
گاهی این جواب‌ها در خود متنی است که شما مطالعه می‌کنید، گاهی هم جواب آن را باید در منابع دیگری جستجو کنید.
به هر حال شیوه‌ی طرح سؤال ضمن این‌که به درک بهتر مطلب کمک می‌کند شما را برای هر امتحان و کنکور و آزمونی نیز آماده می‌کند.

طبیعت؛ مرور زیست‌شناسی

چه جایی بهتر از طبیعت برای مرور زیست‌شناسی می‌شناسید؟ تمام آن‌چیزی که در کتاب‌های زیست‌شناسی می‌خوانید را می‌توانید با نگاه کردن به طبیعت دور و بر خود مرور کنید. باور کنید خیلی ساده است! یک زیست‌شناس وقتی به یک درخت نگاه می‌کند تنها ظاهر بیرونی آن را نمی‌بیند بلکه تمام آوندهای چوبی و آبکش، تمام سلول‌های مزانشیم، دیواره سلولزی، اجزای درون سلول و … آن را می‌بیند یا وقتی که یک حشره کوچک را می‌بیند به فکر کشتن آن نیست بلکه در ذهن خود طبقه‌بندی آن را مرور می‌کند … جانوران، بی‌مهره‌گان، … حشرات…
توصیه‌ی من این است: طبیعت را دوست بدارید و دیدن آن زیست‌شناسی را مرور کنید!

شکل‌ها و جدول‌ها را جدی بگیر!

کتاب‌های زیست‌شناسی معمولا پر از شکل و عکس و جدول و نمودار هستند. این شکل‌ها درنگاه اول بی‌استفاده و حوصله سربر به‌نظر می‌رسند! اما این‌ها در فهمیدن مطلب بسیار بسیار مهم هستند. حتی مهم‌تر از خود متن! پس بیش‌ترین وقت را روی این‌ها بگذارید و هر وقت هم که می‌خواهید خلاصه‌های‌اتان را مرور کنید، عکس‌ها و جدول‌ها را بدون هیچ اختصاری مرور کنید!

دوستان خوب را دریاب!

هر چند که معمولا بهترین شیوه‌ی مطالعه تنها مطالعه کردن است اما برای مرور و بحث در مورد مطالب زیست‌شناسی بهتر است از دوستان خوب و درس خوان خود استفاده کنید. شما می‌توانید جلساتی را برای بحث در مورد هر مبحث اختصاص دهید و با دوستان خود مشغول گفتگو شوید. در این روش نه‌تنها درس‌های خود را مرور می‌کنید بلکه به برخی از اشتباهات خود نیز پی می‌برید

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *