جمع بندی نکات کنکوری سوم دبیرستان

جمع بندی زیست سوم-اکتازیست

۱) در پيرامون ما انواع ميكروب هاي بيماري زا وجود دارد ( باكتري ها ، قارچ ها ، ويروس ها و آغازيان )

۲) دستگاه ايمني ما بيشتر اوقات مانع از فعاليت عوامل بيماري زا و بروز بيماري مي شود.

۳) به دفاع بدن در مقابل عوامل بيگانه ايمني گفته مي شود.

۴) دستگاه ايمني ، دستگاهي است كه اجزاي تشكيل دهنده‌ي آن در سراسر بدن پراكنده‌اند و به طور مداوم و هماهنگ با هم مولكول ها و سلول‌ها‌ي بيگانه را شناسايي مي كنند و آنها را ۱- يا از بين مي برند ۲- يا بي خطر مي كنند.

مكانيسم هاي دفاع

۵) بدن ما با دو روش ۱- دفاع غير اختصاصي ۲- دفاع اختصاصي از خود دفاع مي كنند.

دفاع غير اختصاصي

۶) دفاع غير اختصاصي نخستين خط دفاعي در مقابل هجوم ميكروب ها به بدن است.

۷) اين مكانيسم در برابر اغلب ميكروب ها يكسان عمل مي كند و نمي تواند ميكروب هاي مختلف را از يكديگر شناسايي كند (به همين جهت غير اختصاصي مي باشد)

۸) دفاع غير اختصاصي خود شامل دو خط دفاعي است ۱– نخست پوست و لايه هاي مخاطي ۲- پاسخ التهابي ، پاسخ دمايي ، گلبول‌هاي سفيد و پروتئين ها

نخستين خط دفاع غير اختصاصي

۹) لايه هاي شاخي پوست مانع از ورود بسياري از ميكروب ها به بدن مي شوند .

۱۰) چربي و عرق پوست ، سطح پوست را اسيدي كرده و از رشد بسياري از ميكروب ها جلوگيري مي كنند.

۱۱) آنزيم ليزوزيمي كه در عرق وجود دارد ، ديواره‌ي سلولي باكتري ها را تخريب كرده و باكتري ها را از بين مي برد.

۱۲) سطح داخلي لوله‌ي گوارش ، مجاري تنفسي و مجراهاي ادراري لايه شاخي ندارند اما از لايه‌ي مخاطي پوشيده شده اند.

۱۳) مايعي مخاطي كه از اين لايه ها ترشح مي شوند علاوه بر ليزوزيمي كه دارند ، ميكروب ها را نيز به دام مي اندازند و مانع نفوذ آنها به بخش هاي عميق تر مي شود.

۱۴) در مجاري تنفسي مايع مخاطي ميكروب ها را به دام مي اندازد به كمك مژك هاي سلول هاي مجرا را به سمت بالا يعني حلق مي راند كه در آنجا يا از بدن خارج مي شود و يا اينكه بلعيده مي شود و در اثر شيره‌ي معده ميكروب ها از بين مي روند.

۱۵) ليزوزيم موجود در اشك و يزاق ، ميكروب ها را از بين مي برد.

۱۶) عطسه و سرفه ميكروب ها را دفع مي كند.

۱۷) ميكروب ها از طريق دفع ادرار و مدفوع از بدن دور مي شوند.

دومين خط دفاع غير اختصاصي

۱۸) اگر ميكروب ها به نحوي از خط اول دفاعي عبور كنند ، آنگاه با دومين خط دفاعي غير اختصاصي روبرو مي شوند.

۱۹) دومين خط دفاعي ۴ مكانيسم دارد : ۱- پاسخ التهابي ۲- پاسخ دمايي ۳- گلبول هاي سفيد ۴- پروتئين ها

۲۰) پاسخ التهابي ، پاسخي است موضعي كه به دنبال خراش يا بريدگي يا هر نوع آسيب بافتي ديگر بروز مي كند.

۲۱) پاخ التهابي باعث سركوب عفونت و تسريع بهبودي مي شود.

۲۲) در پاسخ التهابي سلول هاي آسيب ديده ماده‌اي به نام هيستامين توليد مي كنند كه موجب گشادي رگ ها و افزايش حجم خون در محل آسيب ديده مي شود.

۲۳) غير از هيستامين تركيبات شيميايي ديگري در محل آسيب توليد مي شود كه برخي ازآنها گلبول هاي سفيد خون را متوجه خود مي‌كنند.

۲۴) گلبول هاي سفيد به ويژه نوتروفيل ها طي دياپدز به محل عفونت مي روند.

۲۵) نوتروفيل به همراه ماكروفاژهاي بافتي به عوامل بيماري زا حمله مي كنند و مي كوشند تا عفونت را سركوب كنندو مانع از انتشار عوامل بيماري زا و آسيب ساير بافت ها مي شوند.

۲۶) ماكروفاژها علاوه بر فاگوسيتوز ميكروب هاي مهاجم بدن را از سلول هاي مرده و اجزاي سلولي فرسوده پاكسازي مي كنند.

۲۷) علائم التهاب عبارتند از قرمز ، متورم و گرم تر بودن محل آسيب ديده.

۲۸) در برخي آسيب هاي بافتي و عفونت ها مايعي به نام چرك به وجود مي آيد كه شامل گلبول هاي سفيد ، سلول ها و ميكروب هاي كشته شده است.

۲۹) تب حالتي است كه در آن دماي بدن بيشتر به دليل عواملي مانند عوامل بيماري زا يا مانند آنها افزايش مي يابد.

۳۰) تب نشانه ي مبارزه‌ي بدن در برابر عوامل بيماري زا است.

۳۱) بسياري از عوامل بيماري زا در گرماي حاصل از تب نمي توانند به خوبي رشد كنند.

۳۲) مهمترين بخش دفاع غير اختصاصي بدن در برابر ميكروب ها ، گلبول هاي سفيد هستند كه فاگوسيت ناميده مي شوند.

۳۳) نوتروفيل ها و ماكروفاژها دوگروه فاگوسيت ها قرار دارند.

۳۴) فاگوسيت ها از طريق فاگوسيتوز (ذره خواري ) ميكروب ها را مي بلعند و متلاشي مي كنند.

۳۵) فاگوسيتوز فرآيندي است كه در آن ذرات خارجي و ميكروب ها توسط غشاي سلول احاطه و به صورت يك وزيكول وارد سلول مي شوند ، سپس در آنجا به كمك آنزيم هاي ليزوزومي هضم مي شوند.

۳۶) انواعي از پروتئين ها در دفاع غير اختصاصي شركت دارند كه برخي از آنها پروتئين هاي مكمل ناميده مي شوند.

۳۷) نام مكمل به خاطر اين است كه كار بعضي از اجزاي دستگاه ايمني را تكميل مي كنند.

۳۸) پروتئين هاي مكمل در خون هستند و توسط ماكروفاژها و سلول هاي پوششي روده و كبد ساخته مي شوند.

۳۹) پروتئين هاي مكمل در برخورد با ميكروب ها فعال مي شوند و با كمك يكديگر ساختارهايي حلقه مانند ايجاد مي كنند ، اين ساختارها منافذي در غشاي ميكروب ها ايجاد مي كند در نتيجه باعث نشت مواد درون سلول ها به خارج از سلول و سرانجام مرگ سلول مهاجم مي شوند.

۴۰) پروتئين ديگر اينترفرون است كه توسط سلول هاي آلوده به ويروس توليد مي شود.

۴۱) اينترفرون توليدي از تكثير ويروس ها در سلول هاي ديگر جلوگيري مي كند و موجب مقاومت سلول هاي سالم در برابر ويروس مي شود.

۴۲) سلول هاي آلوده به ويروس كه اينترفرون توليد مي كنند خود از بين مي روند.

۴۳) اينترفروني كه در پاسخ به يك نوع ويروس توليد مي شود سبب مقاومت كوتاه مدت در برابر بسياري از ويروس هاي ديگر نيز مي شود.

دفاع اختصاصي

۴۴) ميكروب هايي كه از تأثير دفاع اختصاصي در امان مانده‌اند ، سرانجام با دفاع اختصاصي روبرو مي شوند.

۴۵) در دفاع اختصاصي گروهي از گلبول هاي سفيد به نام لنفوسيت ها دخالت دارند .

۴۶) لنفوسيت ها به طور اختصاصي عمل مي كنند ، يعني اينكه يك نوع ميكروب خاص را از ساير ميكروب ها شناسايي و با آن مبارزه مي كنند.

۴۷) لنفوسيت ها از سلول هايي به نام سلول هاي بنيادي در مغز قرمز استخوان ها منشأ مي گيرند.

۴۸) لنفوسيت ها در ابتدا نابالغ هستند و بعد از تكامل يافتن توانايي شناسايي و مقابله با عوامل بيماريزا را پيدا مي كنند.

۴۹) عده‌اي از لنفوسيت ها در مغز قرمز استخوان تكامل مي يابند و سلول هاي تخصص يافته‌اي به نام لنفوست هاي B را به وجود مي آورند.

۵۰) عده‌اي ديگر از لنفوسيت هاي نابالغ از طريق خون به غده‌اي در پشت جناغ سينه (در جلو ناي) به نام تيموس منتقل شده و در آنجا بالغ مي شوند و سلولهاي تخصص يافته اي به نام لنفوسيت هاي T را به وجود مي آورند.

۵۱) در طي تكامل لنفوسيت ها

۱- توانايي شناسايي مولكول ها و سلول هاي خودي را از مولكول ها و سلول هاي غير خودي كسب مي كنند.

۲- در عين حال آمادگي لازم را براي شناسايي و مقابله با نوع خاصي از ميكروب ها ي بيماريزا و ساير عوامل بيگانه به دست مي‌آورند.

۵۲) تعدادي از لنفوسيت هاي بالغ بين خون و لنف گردش مي كنند و عده‌اي ديگر به گره‌هاي لنفي ، طحال ، لوزه ها و آپانديس منتقل شده و در اين اندام مستقر مي شوند.

۵۳) در اين اندام (گره‌هاي لنفي ، طحال ، لوزه ها و آپانديس ) ماكروفاژهاي موجود نيز به نابودي عوامل بيگانه كمك مي كنند.

۵۴) هر ماده‌اي كه سبب بروز پاسخ ايمني شود آنتي ژن نام دارد.

۵۵) اغلب آنتي ژنها ، مولكول هاي پروتئيني يا پلي ساكاريدي هستند كه در سطح عوامل بيگانه قرار دارند.

۵۶) مولكول هاي سطح سلول هاي سرطاني ، سم باكتري ها و دانه هاي گرده نيز انواعي از آنتي ژن ها هستند.

۵۷) در سطح هر لنفوسيت ، پروتئين هايي به نام گيرنده هاي آنتي ژني وجود دارد.

۵۸) گيرنده هاي آنتي ژني شكل خاصي دارند و به آنتي ژنهاي خاص كه از نظر شكل مكمل آنها هستند متصل مي شوند.

۵۹) به دليل اينكه هر لنفوسيت نوع خاصي از گيرنده‌هاي آنتي ژني را دارد ، آنتي ژن خاصي را شناسايي و با آن مبارزه مي كند .(دفاع اختصاصي)

۶۰) دفاع اختصاصي خود شامل ۱- ايمني همورال و ۲- ايمني سلولي است.

ايمني همورال

۶۱) در ايمني همورال لنفوسيت هاي B نقش اصلي را دارند و در اين نوع ايمني پادتن توليد مي شود.

۶۲) هنگامي كه انفوسيت B براي نخستين بار با آنتي ژن مكمل گيرنده خود متصل مي شود ، رشد مي كند ، تقسيم مي شود و پس از تغييراتي تعدادي سلول به نام پلاسموسيت و سلول B خاطره‌ به وجود مي آورد.

۶۳) پلاسموسيت ها پروتئين هايي به نام پادتن توليد و ترشح مي كنند.

۶۴) پادتن در خون محلول است و به همين دليل دفاع اختصاصي را كه به كمك پادتن صورت مي گيرد ايمني همورال گويند ( همورال = مايعات بدن)

۶۵) پادتن ها نيز مانند گيرنده‌هاي آنتي ژن اختصاصي عمل مي كنند ؛ يعني هر نوع پادتن به آنتي ژن خاصي كه مكمل آن است متصل مي شود.

۶۶) پادتن به روش هاي مختلف آنتي ژن را غير فعال مي كند.

۶۷) پادتن ها در ساده ترين روش به آنتي ژن هاي سطح ميكروب ها مي چسبند و مانع از اتصال و تأثير ميكروب ها بر سلول هاي ميزبان مي شوند.

۶۸) اتصال پادتن به آنتي ژن موجب مي شود ماكروفاژها راحت تر آنتي ژن را ببلعند .

۶۹) سلول هاي خاطره در حالت آماده باش هستند و در صورت برخورد مجدد با همان آنتي ژن (پاسخ ايمني ثانويه) با سرعت تقسيم مي شوند و تعداد بيشتري پلاسموسيت و تعداد كمي سلول خاطره توليد مي كنند.

۷۰) در دومين برخورد (پاسخ ثانويه) پادتن بيشتري در برابر آنتي ژن توليد مي شود .

۷۱) در دومين برخورد (پاسخ ثانويه) آنتي ژن سريعتر از نخستين برخورد شناسايي مي شود و با شدت بيشتري با آن مبارزه مي شود.

ايمني سلولي

۷۲) در ايمني سلولي لنفوسيت هاي T فعاليت دارند .

۷۳) لنفوسيت هاي Tپس از اتصال به آنتي ژن خاص خود ، تكثير پيدا مي كنند و انواعي از سلول هاي T از جمله تعدادي سلول T كشنده و سلول T خاطره توليد مي كنند.

۷۴) سلول هاي T كشنده به طور مستقيم به سلول هاي آلوده به ويروس و سلول هاي سرطاني حمله مي كنند.

۷۵) در اين حمله لنفوسيت هاي T با توليد پروتئين خاصي به نام پرفورين منافذي در اين سلول ها ايجاد و باعث مرگ آنها مي شوند.

۷۶) به دليل حمله‌ي مستقيم سلول هاي T به سلول هاي بيماري زا ، اين نوع ايمني ، به ايمني سلولي معروف است.

بيماري واگير

۷۷) ميكروب هاي بيماري زا از راه هاي مختلف ( هوا- آب – غذا – حشرات – تماس ) منتشر مي شوند.

۷۸) بيماري كه بتواند از شخصي به شخص ديگر سرايت كند ، بيماري واگير دار نام دارد.

۷۹) فردي كه به يك بيماري واگير دار مبتلا مي شود ، معمولا پس از بهبود نسبت به ابتلاي مجدد به اين بيماري ايمن مي شود.

۸۰) دليلي اين نوع ايمني وجود تعدادي سلول خاطره است كه در بيماري اول توليد شده اند.

۸۱) ايمني كه پس از ابتلا به بيماري واگير و بهبودي پس از ان به وجود مي آيد ، ايمني فعال نام دارد.

۸۲) نام ايمني فعال به اين جهت است كه در طي آن دستگاه ايمني خود فرد نقش فعالي در مبارزه با عامل بيماري زا دارد.

۸۳) واكسن ميكروب ضعيف شده يا كشته شده و يا سم خنثي شده ميكروب است كه باعث ايجاد ايمني فعال مي شود.

۸۴) هنگامي كه در فردي پيوند عضو صورت مي گيرد ، ممكن است دستگاه ايمني بدن فرد گيرنده ، سلول هاي عضو پيوند شده را به عنوان يك عامل بيگانه شناسايي كرده و به آن حمله كند.

دستگاه ايمني و پيوند اعضا

۸۵) دستگاه ايمني ما مي تواند حتي سلول هاي بدن ما را از سلول هاي بدن ساير افراد تشخيص دهد.

۸۶) براي جلوگيري از رد عضو پيوندي :

a. بايد از فردي عضو دريافت شود كه پروتئين هاي سطحي سلول هاي وي شباهت بيشتري به پروتئين هاي سطحي سلولهاي فرد گيرنده داشته باشد.

b. به فرد گيرنده‌ي عضو داروهايي مي دهند كه فعاليت دستگاه ايمني آنها را تا حدي كاهش دهند.

دستگاه ايمني و سلول هاي سرطاني

۸۷) در سطح سلول هاي سرطاني مولكول هاي خاصي به نام آنتي ژن هاي سرطاني وجود دارد، بنابراين دستگاه ايمني به سلول هاي سرطاني حمله مي‌كند و به طور معمول آنها را از بين مي برد.

۸۸) واضح است كه آنتي ژن هاي سرطاني بر روي سلول هاي عادي وجود ندارند.

۸۹) در مبارزه با سلول هاي سرطاني لنفوسيت هاي T ، به ويژه سلول هاي T كشنده و ماكروفاژها نقش اصلي را به عهده دارند .

۹۰) در مبارزه با سلول هاي سرطاني پادتن از اهميت كمتري برخوردار است.

خود ايمني

۹۱) در برخي از افراد دستگاه ايمني مولكول هاي خودي را بيگانه تلقي مي كند و همين امر موجب بروز بيماري به نام خود ايمني مي‌شود.

۹۲) در خود ايمني ، دستگاه ايمني مولكول ها و يا سلول هاي خودي را نيز مورد حمله قرار مي دهد و در برابر آنها پاسخ ايمني ايجاد مي‌كند .

۹۳) خود ايمني ممكن است در اثر توليد نابه جا و نامتناسب پادتن هايي باشد كه عليه مولكول هاي سطحي سلول هاي بدن به وجود مي‌آيند.

۹۴) در بيماري مالتيپل اسكلروزيس (MS) دستگاه ايمني ، پوشش اطراف سلول هاي عصبي مغز و نخاع را مورد تهاجم قرار مي دهد و به تدريج آنها را از بين مي برد.

۹۵) در MS فعاليت سلول هاي عصبي اختلال پيدا مي كند و بر اساس محل و شدت تخريب علائم مختلفي مثل ضعف ، خستگي زودرس ، اختلال در تكلم ، اختلال در بينايي و عدم هماهنگي حركات بدن ممكن است در بيمار مشاهده شود.

۹۶) در برخي بيماران ممكن است پس از يك بار حمله‌ي MS ، پوشش سلول هاي عصبي ترميم شده و علائم بيماري از بين بروند.

آلرژي

۹۷) آلرژي يا حساسيت ، نوع ديگري از اختلال در دستگاه ايمني است.

۹۸) پاسخ بيش از حد دستگاه ايمني در برابر برخي آنتي ژن ها آلرژي نام دارد .

۹۹) آنتي ژني كه موجب ايجاد آلرژي مي شود به آلرژن يا ماده‌ي حساسيت زا معروف است.

۱۰۰) گرد و غبار ، دانه هاي گرده ، مواد موجود در برخي از غذاها و دارو ها ، ممكن است براي بعضي از افراد ،‌ آلرژن باشند.

۱۰۱) در اولين برخورد فرد حساس با آلرژن ، بدن او نوع خاصي از پادتن توليد مي كند ، اين پادتن در سطح ماستوسيت هاي بافتي قرار مي گيرد.

۱۰۲) اگر فرد بعد از مدتي دوباره در معرض همان آلرژن قرار بگيرد ، ماده ي آلرژن به پادتن سطح ماستوسيت ها متصل مي شوددر نتيجه اين سلول ها موادي مثل هيستامين توليد مي كنند و هيستامين باعث بروز علائم آلرژي مي شود.

۱۰۳) ماستوسيت ها شبيه بازوفيل هاي خون هستند ولي در بافت ها وجود دارند.

۱۰۴) علائم آلرژي ممكن است تورم ، قرمزي ، خارش چشم ها ، گرفتگي و آبريزش بيني و تنگي نفس باشد .

۱۰۵) افراد مبتلا به آلرژي براي مقابله با اثرات شديد هيستامين از داروهاي ضد هيستامين ( آنتي هيستامين ) استفاده مي كنند.

ايدز نقص ايمني اكتسابي

۱۰۶) گاهي ممكن است در يك تا تعدادي از اجزاء دستگاه ايمني نقصي بروز كند.

۱۰۷) نقص ايمني ممكن است مادرزادي باشد يا در اثر عوامل محيطي به وجود آيد ( اكتسابي )

۱۰۸) ايدز AIDS مثال بارز نقص ايمني اكتسابي است .

۱۰۹) ايدز در اثر ويروسي به نام HIV به وجود مي آيد .

۱۱۰) اين ويروس ها گروه خاصي از لنفوسيت هاي T را كه در دفاع نقش دارند مورد تهاجم قرار مي دهند ، در آنها تكثير مي شوند . آنها را از بين مي‌برند.

۱۱۱) در بيماري ايدز به مرور قدرت دفاعي بدن كم مي شود ، به ترتيبي كه افراد مبتلا توانايي مقابله با خفيف ترين عفونت ها را ندارند و سرانجام در اثر ابتلا به انواعي از بيماري هاي باكتريايي ، قارچي ، ويروسي ويا سرطان مي ميرند.

۱۱۲) از زمان آلوده شدن بدن به ويروس ايدز تا بروز علائم بيماري ممكن است ۶ ماه تا ۱۰ سال يا بيشتر طول بكشد.

۱۱۳) در اين مدت اگر چه فرد به ظاهر سالم است اما ناقل بيماري است و مي تواند بيماري را به افراد ديگر انتقال دهد.

۱۱۴) ويروس ايدز از سه راه به بدن منتقل مي شود:

۱۱۵) تزريق خون يا فرآورده هاي خوني آلوده به ويروس ۲- مادر آلوده ممكن است در دوران بارداري ، زايمان و يا شيردهي ويروس را به فرزند متقل كند. ۳- از راه تماس جنسي

۱۱۶) ايدز از راه هوا ، غذا ، آب ، نيش حشرات ، دست دادن ، صحبت كردن ، روبوسي ،‌بزاق ، اشك و ادرار منتقل نمي شود.

ايمني در بدن ساير جانداران

۱۱۷) دفاع اختصاصي اساساً در مهره داران وجود دارد.

۱۱۸) بي مهرگان از راه دفاع غير اختصاصي با عوامل بيماري زا مبارزه مي كنند.

۱۱۹) مثال ها : ۱- مايع مخاطي روي بدن بسياري از كرم هاي حلقوي و نرم تنان. ۲- سلول هايي مشابه فاگوسيت ها در اسفنج ها و بندپايان و نيز هاي ليزوزويمي و ليزوزومي. ۳- اسفنج ها و ستاره هاي دريايي حتي مي توانند پيوند بافت بيگانه را پس بزنند. ۴- در گياهان تركيبات خاصي ساخته مي شوند كه نقش دفاعي دارند. ۵- انواعي از پروتئين ها و پپتيد هاي كوچك غني از گوگرد در گياهان شناخته شده كه فعاليت ضد ميكروبي دارند. ۶- نوعي از اين پپتيد هاي غني از گوگرد در يونجه فعاليت ضد قارچي دارد.

نكات فصل دوم سوم تجربي دستگاه عصبي

مقدمه

۱٫ دستگاه عصبي با ساختار و كار ويژه‌اي كه دارد براي ايجاد هم آهنگي بين اعمال سلول ها و اندام هاي مختلف به وجود آمده و تكامل حاصل كرده است.

۲٫ خواص ويژه ي دستگاه عصبي عبارتند از :

۱- تأثير پذيري نسبت به محرك ها

۲- ايجاد يك جريان عصبي كه نتيجه اثر محرك است

۳- هدايت جريان عصبي از يك نقطه‌ي دستگاه به نقطه ي ديگر

۴- انتقال پيام از يك واحد عصبي به يك واحد ديگر

تنظيم عصبي و انواع آن

۳٫ فعاليت هاي عصبي جانوران به طور كلي در دو جهت انجام مي شود:

۱- تنظيم فعاليت هاي دروني

۲- تنظيم موقعيت جانور نسبت به محيط خارجي

۴٫ مثال : در عمل خوردن غذا نياز به ۱- كمك گيرنده هاي صورت كه وجود غذا را در قسمت هاي مختلف دهان حس كنند. ۲- اعصابي كه اين خبر را به مراكز تنظيم كننده‌ي مغز ببرند. ۳- اعصابي كه از اين مراكز به عضلات و غدد گوارشي دستورها را برسانند.

۵٫ در بسياري موارد ، هر دو نوع تنظيم عصبي داخلي و خارجي با هم كار مي كنند. مانند فرار گربه در اثر شنيدن صداي وحشتناك

ساختمان نورون

۶٫ واحد ساختمان و عمل در دستگاه عصبي نورون نام دارد. (نورون = سلول عصبي )

۷٫ نورون ها پيام هاي عصبي را به بافت ها و اندام هاي بدن مانند ماهيچه ها ، غده ها و نيز نورون هاي ديگر مي فرستند.

۸٫ نورون ها انواع گوناگون داند اما اساس ساختاري همه ي آنها مانند يكديگر است.

۹٫ ساختمان نورون داراي بخش هاي مختلف است كه در شكل كتاب رسم و نامگذاري شده است.(ص ۲۸ كتاب)

۱۰٫ رشته هايي كه از جسم سلولي نورون بيرون زده‌اند دو دسته‌اند : ۱- دندريت ۲- آكسون

۱۱٫ دندريت ها پيام را دريافت كرده و به جسم سلولي مي رسانند.

۱۲٫ آكسون پيام عصبي را از جسم سلولي تا انتهاي خود هدايت مي كند.

۱۳٫ انتهاي آكسون ، پايانه‌ي آكسون نام دارد.

۱۴٫ پيام عصبي از محل پايانه‌ي آكسون از يك نورون به نورون ديگر يا يك سلول ديگر انتقال مي يابد.

نورون هاي ميلين دار

۱۵٫ بسياري از نورون ها را لايه اي از جنس غشا ( پروتئين و فسفوليپيد) به نام غلاف ميلين پوشانده است.

۱۶٫ ميلين ۱- رشته هاي آكسون و دندريت را عايق بندي مي كند ۲- ميلين همچنين باعث افزايش سرعت حركت پيام عصبي مي شود.

۱۷٫ ميلين را سلول هاي پشتيبان كه آكسون و دنريت را احاطه كرده‌اند ، توليد مي كنند.

۱۸٫ غلاف ميلين در قسمت هايي از رشته ي عصبي (دندريت يا آكسون ) قطع مي شود. به اين قسمت ها گره رانويه گفته مي شود.

۱۹٫ در محل گره رانويه غشاي رشته ي عصبي در تماس با مايع اطراف سلول قرار مي گيرد.

۲۰٫ هدايت پيام عصبي در رشته هاي داراي ميلين سريعتر است زيرا پيام عصبي از يك گره رانويه به گره ديگر جهش مي كند.

۲۱٫ رشته هاي عصبي داراي قطر بيشتر پيام عصبي را سريعتر هدايت مي كنند.

۲۲٫ وجود ميلين در نورون هايي كه مربوط به حركات سريع بدن هستند بسيار مفيد است.

انواع نورون ها

۲۳٫ نورون ها از نظر عملي كه انجام مي دهند ۳ نوع هستند : ۱- نورون هاي حسي ۲- نورون هاي حركتي ۳- نورون هاي رابط

۲۴٫ نورون هاي حسي اطلاعات را از اندام حسي مثل پوست به نخاع و مغز مي رسانند. در اين نورون ها طول دندريت بلندتر از آكسون است.

۲۵٫ نورون هاي حركتي فرمان هاي مغز و نغاع را به ماهيچه ها و اندام ديگر مي برند. در اين نورون ها طول آكيون بلندتر از دندريت است.

۲۶٫ نورون هاي رابط ميلين ندارند و رابط بين يك نورون حسي و يك نورون حركتي هستند . در اين نورون ها اندازه‌ي آكسون و دندريت چندان تفاوتي با همديگر ندارد.

فعاليت نورون

۲۷٫ بين دو سوي غشاي نورون اختلاف پتانسيل الكتريكي وجود دارد كه به دو صورت ۱- آرامش و ۲- فعال مشاهده مي شود.

۲۸٫ زماني كه نورون در حال فعاليت عصبي نيست ، گفته مي شود كه نورون در حال استراحت يا آرامش است.

۲۹٫ اختلاف پتانسيل الكتريكي بين دو سوي غشا در حال استراحت نورون ، پتانسيل آرامش نام دارد.

۳۰٫ در هنگام پتانسيل آرامش ، پتانسيل درون سلول نسبت به بيرون سلول عصبي ، منفي است.

۳۱٫ به طور معمول غلظت سديم در بيرون سلول و نيز غلظت پتاسيم در درون سلول بيشتر است.

۳۲٫ يون هاي سديم تمايل دارند كه وارد سلول شوند و يون هاي پتاسيم تمايل به خروج از سلول را دارند.

۳۳٫ در حالت استراحت ، نفوذپذيري غشا نسبت به پتاسيم بسيار بيشتر از نفوذپذيري آن نسبت به سديم است. در نتيجه درون سلول نسبت به بيرون آن منفي خواهد شد.

۳۴٫ در صورت ادامه‌ي روند نفوذ سديم و پتاسيم تعادل يوني سلول به هم مي خورد و سلول بايد به نحوي مانع به هم خوردن تعادل شود.

۳۵٫ پروتئيني در غشا به نام پمپ سديم پتاسيم با مصرف انرژي ATP ، يون هاي سديم را به خارج و يون هاي پتاسيم را به داخل سلول مي راند و باعث ايجاد و حفظ حالت تعادل مي شود.

۳۶٫ پتانسيل عمل عبارت است از تغيير ناگهاني و شديد اختلاف پتانسيل در دو سوي غشا .

۳۷٫ در طي پتانسي عمل در زمان بسيار كوتاهي پتانسيل داخل غشا نسبت به خارج آن مثبت تر مي شود و بلافاصله به حالت اول بر مي گردد.(منظور از حالت اول همان پتانسيل آرامش است)

۳۸٫ چون پتانسيل عمل پس از توليد دريك نقطه از سلول عصبي ، در نقاط مجاور هم ايجاد مي شود و نقطه به نقطه در طول رشته ي عصبي سير مي كند ، به آن پيام عصبي گفته مي شود.

۳۹٫ در منحني تغيير پتانسيل غشا ، در ابتدا پتانسيل داخل غشا مثبت شده (بخش بالا رو منحني ) و سپس منفي مي شود (بخش پائين رو منحني ) و سرانجام به حالت پتانسيل آرامش مي رسد.

۴۰٫ علت مثبت تر شدن پتانسيل درون سلول (بالا رفتن منحني ) باز شدن كانال هاي دريچه دار سديمي و ورود ناگهاني يون هاي سديم به درون سلول است.

۴۱٫ علت منفي شدن درون سلول (پائين رفتن منحني ) باز شدن كانال هاي درچه دار پتاسيمي و خروج ناگهاني يون هاي پتاسيم از سلول است.

۴۲٫ در پتانسيل عمل در ابتدا كانال هاي دريچه دار سديمي باز مي شوند و بعد از بسته شدن آنها نوبت به باز شدن كانال هاي دريچه دار پتاسيمي مي رسد.

۴۳٫ بعد از پايان پتانسيل عمل ، فعاليت بيشتر پمپ پمپ سديم پتاسيم سبب مي شود كه غلظت يون هاي سديم و پتاسيم در دو سمت غشا به حالت پتانسيل آرامش برگردد.

ارتباط نورون ها با يكديگر و با سلول هاي غير عصبي

۴۴٫ وقتي پيام عصبي به پايانه‌ي آكسون مي رسد ، مي تواند به سلول هاي ديگر منتقل شود.

۴۵٫ محلي را كه در آن يك نورون با يك سلول ديگر ارتباط برقرار مي كند ، سيناپس مي نامند.

۴۶٫ در محل سيناپس ، نورون انتقال دهنده را نورون پيش سيناپسي و سلول دريافت كننده ، سلول پس سيناپسي خوانده مي شود.

۴۷٫ وقتي جريان عصبي به پايانه‌ي آكسون نورون پيش سيناپسي مي رسد، بايد فضاي سيناپسي را طي كند و به سلول پس سيناپسي منتقل شود. اين كار با آزاد شدن ماده اي كه انتقال دهنده‌ي عصبي نام دارد انجام مي شود.

۴۸٫ نتقال دهنده هاي عصبي انواع گوناگوني دارند . مثلا انتقال دهنده ي عصبي در ماهيچه هاي آدمي استيل كولين است.

۴۹٫ وقتي پيام عصبي به پايانه ي آكسون نورن پيش سيناپسي مي رسد ، وزيكول هاي محتوي انتقال دهنده ها با غشاي سلول آميخته مي شود و مولكول هاي انتقال دهنده به درون فضاي سيناپسي آزاد مي شوند و به سلول پس سيناپسي مي رسند.

۵۰٫ انتقال دهنده‌هاي عصبي پس از رسيدن به نورون پس سيناپسي ، سبب تغيير پتانسي الكتريكي آن مي شوند.

۵۱٫ تغيير در نورون پس سيناپسي مي تواند در جهت فعال كردن يا مهار كردن نورون پس سيناپسي باشد.

اثر مواد مخدر

۵۲٫ موادي كه عملكرد دستگاه عصبي مركزي را تغيير مي دهند ، مواد روان گردان ناميده مي شوند.

۵۳٫ الكل ، نيكوتين ، كوكائين ، هروئين و كافئين ( در قهوه يا نوشابه ) از جمله‌ي مواد روان گردان هستند.

۵۴٫ همه‌ي اين مواد مي توانند باعث وابستگي رواني مصرف كننده شوند و بيشتر آنها موجب وابستگي جسمي نيز مي شوند.

۵۵٫ مواد مخدر عملكرد نورون ها را تغيير مي دهند.

۵۶٫ اعتيد پاسخي فيزيولوژيك است كه مصرف مكرر مواد مخدر باعث آن مي شود.

۵۷٫ اعتياد عملكرد طبيعي نورون ها وسيناپس ها را تغيير مي دهد.

۵۸٫ هنگامي كه عملكرد نورون ، يا سيناپسي توسط مواد مخدر تغيير كرد از آن پس آن نورون ياسيناپس يه طور طبيعي كار نمي كند مگر در حضور آن ماده‌ي مخدر.

۵۹٫ شخص با مصرف مكرر ماده ي مخدر به آن معتاد مي شود و بدن او نسبت به آن ماده ي مخدر عادت مي كند.

۶۰٫ شخص با گذشت زمان مقدار ماده ي مخدر مصرفي خود را افزايش مي دهد ، تا خواسته‌ي بدنش تأمين شود.

اثرات نيكوتين

۶۱٫ نيكوتين ماده‌اي اعتياد آور است كه در برگ هاي گياه تنباكو يافت مي شود.

۶۲٫ تنباكو يك ماده‌ي سمي است كه ۶۰ ميلي گرم آن براي انسان كشنده و مرگ آور است.

۶۳٫ نيكوتين سريعاً ورد جريان خون مي شود و در بدن به گردش در مي آيد .

۶۴٫ عملكرد نيكوتين شبيه به عملكرد انتقال دهنده ي عصبي استيل كولين در بدن است.

۶۵٫ نيكوتين به علت شباهت ساختاري با استيل كولين ،‌به محل مخصوصي در سلول هاي عصبي كه به طور طبيعي محل گيرنده‌هاي استيل كولين است متصل مي شود ، اين جايگاهها از مراكز كنترل مغز هستند كه بسياري از فعاليت هاي مغزي را كنترل مي كنند.

۶۶٫ اتصال نيكوتين به اين جايگاه ها باعث مي شود كه بعد از مدتي دستگاه عصبي فرد سيگاري فقط در حضور نيكوتين به طور طبيعي كار كند و با حذف نيكوتين ، حالت طبيعي بدن مختل شود.

۶۷٫ در اين حالت تنها راه براي برقراري و نگهداري حالت طبيعي بدن كشيدن سيگار است و به اين ترتيب مي گوئيم فرد ، به كشيدن سيگار معتاد شده است.

اثرات تنباكو

۶۸٫ كشيدن سيگار با ابتلا به سرطان دهان و حنجره ارتباط مستقيم دارد و نيز امكان ابتلا به سرطان هاي پانكراس و مثانه را افزايش مي دهد.

۶۹٫ همچنين امكان ايجاد ناراحتي هاي تنفسي مهلك در افراد سيگاري بيشتر است.

۷۰٫ دود توتون باعث تحريك مخاط دهان ، بيني و گلو مي شود.

۷۱٫ دود توتون در شش ها تجمع پيدا مي كند و مژه هاي دستگاه تنفسي را از كار مي اندازد .

۷۲٫ دود توتون بافت ريه را تيره مي كند و باعث كاهش ظرفيت تنفسي مي شود.

۷۳٫ افرادي هم كه به طور غير مستقيم در معرض دود سيگار قرار مي گيرند ، همانند افراد سيگاري در معرض همه ي عوارض مربوطه قرار مي‌گيرند.

۷۴٫ احتمال سقط جنين و به دنيا آمدن جنين مرده درزنان سيگاري نيز زياد است.

دارو هاي روان گردان

۷۵٫ داروهاي روان گردن نوعي مواد مخدرند كه در تسكين درد ها و القاي خواب نقش دارند.

۷۶٫ بسياري از اين داروها از گياهان تيره‌ي خشخاش به دست مي آيند.

۷۷٫ مواد مخدري كه از ترياك استخراج ميشوند شامل : مورفين ، هروئين ، و كدئين هستند.

۷۸٫ پزشكان براي تسكين درد بيماران گاه از كدئين و گاه از مورفين استفاده مي كنند.

۷۹٫ گيرنده هاي درد ، محرك ايجاد درد را شناسايي مي كنند .

۸۰٫ نقش درد در بدن بسيار با اهميت است چون درد به ما مي گويد كه يكي از بافت هاي ما آسيب ديده و يا زخمي شده است.

۸۱٫ هنگامي كه عضوي آسيب مي بيند از انتهاي اعصاب آسيب ديده ي آن پيام هايي انتقال مي يابد كه باعث احساس درد مي شود.

۸۲٫ پيام هاي عصبي حامل درد به نخاع و سپس به مغز انتقال مي يابند . پس از رسيدن پيام درد به طناب عصبي ، اين پيام توسط گروهي از انتقال دهنده‌هاي عصبي به نام انكفالين ها سركوب مي شود.

۸۳٫ انكفالين از انتقال پيام عصبي از نخاع به مغز جلوگيري مي كند.

۸۴٫ مواد مخدر عملكردي شبيه به انكفالين ها دارند و به گيرنده‌هاي پروتئيني درد در طناب عصبي مي پيوندند و از انتقال پيام درد به مغز و احساس درد جلوگيري مي كنند.

نكات فصل دوم – سوم تجربي – دستگاه عصبي- ساختمان و كار دستگاه عصبي

مقدمه

۱- وظايف دستگاه عصبي در ارتباط هاي متقبل بين نورون هاي آن وابسته است.

۲- در دستگاه عصبي دو بخش اصلي وجود دارد: ۱- دستگاه عصبي مركزي ۲- دستگاه عصبي محيطي

۳- دستگاه عصبي مركزي شامل مغز و نخاع است كه مركز نظارت بر اعمال بدن هستند.

۴- دستگاه عصبي مركزي اطلاعات دريافتي از محيط و درون بدن را تفسير كرده و به آنها پاسخ مي دهد.

۵- دستگاه عصبي مركزي از دو بخش ۱- ماده‌ي خاكستري و ۲- ماده‌ي سفيد تشكيل شده است.

۶- ماده ي خاكستري بيشتر محتوي جسم سلولي نورون ها است و ماده‌ي سفيد از اجتماع بخش هاي ميلين دار نورون ها تشكيل شده است.

۷- دستگاه عصبي محيطي شامل تعداد زيادي عصب است.

۸- هر عصب مجموعه‌اي از آكسون ها ، دندريت ها و يا هر دوي آنها است كه دور آنها را غلافي پوشانده است.

۹- به آكسون ها يا دندريت هاي بلند تار عصبي گفته مي شود.

۱۰- اعصاب محيطي خود سه دسته اند : ۱- اعصاب حسي كه پيام هاي عصبي را از اندام ها به مغز مي برند. ۲- اعصاب حركتي كه پيام هاي عصبي را از از مغز و نخاع به ماهيچه ها يا غده ها مي برند و ۳- اعصاب مختلط كه مجموعي از تارهاي حسي و حركتي هستند.

مغز

۱۱- مغز مركز اصلي پردازش اطلاعات دربدن است.

۱۲- مغز در حدود ۱۰۰ ميليارد نورون دارد و به طور متوسط در يك فرد بالغ ۵/۱ كيلوگرم وزن دارد.

۱۳- افكار ، عواطف ، رفتار ، ادراك ، احساس و حافظه از وظايف مغز هستند.

۱۴- مغز شامل چند بخش است كه عبارتند از ۱- مخ ۲- مخچه ۳- ساقه‌ي مغز

مخ

۱۵- مخ بزرگترين بخش مغز است.

۱۶- مخ توانايي يادگيري ، حافظه ، ادراك ، و عملكرد هوشمندانه را دارد.

۱۷- مخ داراي يك لايه‌ي خارجي چين خورده ، با برآمدگي ها و شيار هاي بسيار است كه اين لايه قشر مخ ناميده مي شود.

۱۸- يك شيار عميق و طولاني در وسط مخ ، آن را به دو نيمكره‌ي راست و چپ تقسيم مي كند.

۱۹- نيمكره هاي مخ از طريق دسته‌اي از تارهاي عصبي به نام جسم پينه‌اي ، به يكديگر مرتبط مي شوند.

۲۰- به طور معمول نيمكره‌ي چپ مخ اطلاعت حسي را از سمت راست بدن دريافت و حركات آن را كنترل مي كند و بر عكس نيمكره‌ي راست ،‌اطلاعات حسي سمت چپ بدن را دريافت و حركات آن را كنترل مي كند.

۲۱- همچنين هر يك از نيمكره ها ، كارهاي مخصوص به خود نيز دارند.

۲۲- بيشتر پردازش اطلاعات حسي و حركتي در قشر خاكستري مخ انجام مي گيرد كه لايه‌ي خارجي چين خورده و نازك مخ است .

۲۳- چين خوردگي هاي قشر مخ باعث افزايش سطح قشر مخ و در عين حال باعث مي شوند كه مغز دردرون جمجمه جا بگيرد.

مخچه

۲۴- مخچه در پشت ساقه‌ي مغز قرار دارد و از د ونيمكره كه در وسط آن بخشي به نام كرمينه قرار دارد تشكيل شده است.

۲۵- مخچه مهمترين مركز هماهنگي و يادگيري حركات لازم براي تنظيم حالت بدن و حفظ تعادل است.

۲۶- مخچه اطلاعات لازم براي انجام وظيفه‌ي خود را از ماهيچه ها ، مفاصل ، پوست ، چشم ها و گوش و همچنين بخش هايي از مغز و نخاع كه مربوط به حركات بدن هستند دريافت مي كند.

۲۷- مخچه با پيش بيني وضعيت بدن در لحظه ي بعد پيام هايي را براي مغز و نخاع مي فرستد و موجب تصحيح و يا تغيير حركات بدن مي شود.

۲۸- صدمه به مخچه باعث مي شود كه فرد در هنگام راه رفتن تلو تلو بخورد و اعمال خود را به طور غير ماهرانه انجام دهد . اين فرد توانايي انجام حركات دقيق را ندارد ؛ نمي تواند يك خط مستقيم رسم كند و يا باچكش بر روي ميخ بكوبد.

ساقه‌ي مغز

۲۹- ساقه‌ي مغز در قسمت پائيني مغز قرار دارد و از يك سو به نخاع منتهي مي شود و از سوي ديگر ، به نيمكره هاي مخ و مخچه منتهي مي شود.

۳۰- ساقه‌ي مغز خود شامل سه بخش ۱- مغز مياني ۲- پل و ۳- بصل النخاع مي باشد.

۳۱- ساقه‌ي مغز كه اطلاعات را درون دستگاه عصبي مركزي انتقال مي دهند ، نقش مهمي در تنظيم فعاليت هاي بدن بر عهده دارند.

تالاموس و هيپوتالاموس و دستگاه ليمبيك

۳۲- در بالاي ساقه‌ي مغز ، مراكز مهم تقويت و انتقال پيام عصبي وجود دارد كه اطلاعات را در بخش هاي مختلف مغز رد و بدل مي كنند.

۳۳- يكي از اين مراكز تالاموس است كه در پردازش اطلاعات حسي نقش مهميدارد.

۳۴- اطلاعات حسي از اغلب نقاط بدن در تالاموس ها گرد هم مي آيند ، تقويت مي شوند و به بخش هاي مربوطه در قشر مخ فرستاده مي شوند.

۳۵- در زير تالاموس ، هيپوتالاموس قرار دارد كه به همراه بصل النخاع بسياري از اعمال حياتي بدن مانند تنفس و ضربان قلب را تنظيم مي كند.

۳۶- هيپوتالاموس همچنيني مركز احساس تشنگي ، گرسنگي و تنظيم دماي بدن است و نيز اعمال غده هاي ترشح كننده‌ي هورمون ها را تنظيم مي كند.

۳۷- تالاموس و هيپوتالاموس را شبكه ي گسترده‌اي از نورون ها ، به نام دستگاه ليمبيك به قسمت هايي ار قشر مخ ارتباط مي دهند .

۳۸- دستگاه ليمبيك نقش مهمي در حافظه ، يادگيري و احساسات مختلف مانند رضايت ، عصبانيت و لذت بر عهده دارد.

نخاع

۳۹- نخاع درون ستوان مهره ها از بصل النخاع تا كمر امتداد دارد.

۴۰- نخاع مغر را به دستگاه عصبي محيطي متصل مي كند. همچنين نخاع مركز برخي از انعكاس هاي بدن است.

۴۱- انعكاس ، پاسخ ناگهاني و غير ارادي ماهيچه ها در پاسخ به محرك هاست.

۴۲- ۳۱ جفت عصب به نخاع متصل هستند.

۴۳- هر عصب نخاعي يك ريشه ي پشتي و يك ريشه ي شكمي دارد.

۴۴- ريشه هاي پشتي محتوي نورون هاي حسي اند كه اطلاعات را از گيرنده هاي حسي به دستگاه عصبي مركزي وارد مي كنند.

۴۵- ريشه هاي شكمي محتوي نورون هاي حركتي اند كه پاسخ حركتي را از دستگاه عصبي مركزي به غده‌ها و ماهيچه ها ، منتقل مي كنند.

۴۶- در برش عرضي نخاع دو بخش ديده مي شود ۱- بخشي در وسط از جنس ماده ي خاكستري كه شامل جسم سلولي نورون هاست و ۲- بخشي از جنس ماده‌ي سفيد كه محتوي آكسون و دندريت نورون ها ايتو بخش خاكستري را در بر گرفته است.

۴۷- در بخش خاكستري نخاع ، نورون هاي رابط وجود دارند كه باعث ارتباط نورون ها با يكديگر مي شوند.

محافظت از دستگاه عصبي

۴۸- دستگاه عصبي مركزي مهره داران به چند طريق محافظت مي شود ۱- استخوان هاي جمجمه و ستون مهره ها ۲- مغز و نخاع را پرده اي سه لايه اي به نام مننژ حفاظت مي كند . ۳- سد خوني – مغزي

۴۹- استخوان هاي جمجمه و ستون مهره ها ، جعبه اي محكم و استخواني براي حفاظت مغز و نخاع به وجود مي آروند.

۵۰- لايه هاي مننژ از خارج به سمت داخل عبارتند از ۱- سخت شامه ۲- عنكبوتيه ۳- نرم شامه

۵۱- سخت شامه از جنس بافت پيوندي محكم است.

۵۲- لايه ي عنكبوتيه در زير ميكروسكوپ ظاهري شبيه با تارهاي عنكبوت دارد و سخت شامه و نرم شامه را به هم متصل مي كند.

۵۳- لايه ي داخلي نرم شامه است كه داراي مويرگهاي خوني فراوان است و بافت عصبي را تغذيه مي كند . همچنيني نرم شامه مايع مغزي – نخاعي را ترشح مي‌كند.

۵۴- بين عنكبوتيه و نرم شامه فضايي وجود دارد كه از مايعي به نام مايع مغزي نخاعي پر شده است.

۵۵- مايع مغزي نخاعي نقش ضربه گير دارد و از برخورد مغز و نخاع به استخوان ها در حين حركت ، جلوگيري مي كند.

۵۶- سلول هاي پوششي ديواره ي مويرگ هاي مغزي ، فاقد منافذي هستند كه دربافت هاي ديگر ديده مي شود . در نتيجه بسياري مواد كه درمتابوليسم سلول هاي مغزي نقشي ندارند و نيز ميكروب ها معمولاً نمي توانند وارد مغزشوند. ( سد خوني – مغزي )

دستگاه عصبي محيطي

۵۷- دستگاه عصبي محيطي ، مغز و نخاع را به قسمت هايديگر بدن ارتباط مي دهد و شامل ۳۱ جفت عصب نخاعي و ۱۲ جفت عصب مغزي است.

۵۸- دستگاه عصبي محيطي شامل دو بخش حسي و حركتي است.

۵۹- بخش حسي ، اطلاعات اندام هاي حس را به دستگاه عصبي مركزي هدايت مي كند.

۶۰- بخش حركتي ، ارسال پيام عصبي را به اندام هاي حركتي بر عهده دارد.

۶۱- بخش حركتي دستگاه عصبي محيطي ، خود شامل دو دستگاه مستقل است ۱- دستگاه عصبي پيكري ۲- دستگاه عصبي خود مختار

۶۲- دستگاه عصبي پيكري ، شامل نورون هاي حركتي است كه ماهيچه هاي اسكلتي را كه تحت كنترل آگاهانه ما قرار دارند كنترل مي كنند.

۶۳- انعكاس ها نيز جزء فعاليت هاي دستگاه عصبي پيكري هستند.

۶۴- انعكاس ها بسيار سريع هستند زيرا درانجام آنها اغلب نخاع و دستگاه عصبي محيطي دخالت دارد و مغز نقشي ندارد.

۶۵- نمونه ي انعكاس ها ، انعكاس زرد پي زير زانو در اثر ضربه است.

۶۶- مكانيسم : ضربه ي وارد شده به زير زانو ، نورون حسي متصل به ماهيچه ي جلو ران را تحريك مي كند . نورون حسي پيام را به نخاع ارسال مي كند و نورون حركتي مربوطه تحريك مي شود و در نتيجه ماهيچه ي جاو ران منقبض مي شود و پا به سرعت بالا مي آيد . نورون حسي همچنين يك نورون رابط را در نخاع تحريك ميكند و آن نورون ، نورون حركتي مربوط به ماهيچه ي عقب ران را از فعاليت باز مي دارد.

۶۷- پزشك ها ، از اين آزمايش براي بررسي سالم بودن مسير انعكاس و نيز ميزان اضطراب فرد استفاده مي كنند.

۶۸- اعصاب حركتي خود مختار ، خود به دو بخش ۱- دستگاه عصبي سمپاتيك و ۲- دستگاه عصبي پاراسمپاتيك تقسيم ميشوند.

۶۹- اين دو دستگاه حالت پايدار بدن را حفظ مي كنند و عمل آنها به طور معمول بر خلاف يكديگر است.

۷۰- عمل دستگاه پاراسمپاتيك باعث برقراي حالت آرامش دربدن مي باشد كه در اين حالت فشار خون كاهش و ضربان قلب كم مي شود . اما فعاليت هاي گوارشي زياد مي شود.

۷۱- بخش سمپاتيك در مواقع هيجان هاي رواني و ياجسمي بر پاراسمپاتيك غلبه دارد و بدن را در حالت آماده باش نگاه مي دارد.

۷۲- در حالت آماده باش فشار خون افزايش مي يابد و تعداد ضربان قلب و تعداد تنفس افزايش مييابد . همچنين جريان خون به سوي قلب و ماهيچه هاي اسكلتي هدايت ميشود.

دستگاه عصبي جانوران

۷۳- هيدر كه از كيسه تنان است ساده ترين دستگاه هاي عصبي را دارد .

۷۴- دستگاه عصبي هيدر به شكل يك شبكه ي عصبي است كه شامل شبكه اي از رشته هاي عصبي است كه در تمام بدن جانور پخش شده است.

۷۵- هيدر سر و مغز ندارد و تقسيم بندي مركزي و محيطي در دستگاه عصبي آن معني ندارد.

۷۶- شبكه ي عصبي براي ساختار بدني هيدر و نحوه‌ي فعاليت آن كاملاً مناسب است.

۷۷- در سر پلانارياكه از كرم هاي پهن است مغز كوچكي وجود دارد . اين مغز از گره هاي عصبي تشكيل شده است

۷۸- پاناريا داراي دو طناب عصبي موازي است كه همراه با مغزدستگاه عصبي مركزي آن را تشكيل مي دهند.

۷۹- از اين دو طناب عصبي اعصاب كوچكتري منشعب مي شوند كه دستگاه عصبي محيطي آن را تشكيل مي دهند.

۸۰- مغز حشرات از چند گره به هم جوش خورده تشكيل شده است.

۸۱- طناب عصبي شكمي اين جانوران در هر قطعه از بدن ،داراي يك گره عصبي است كه فعاليت ماهيچه هاي آن قطعه را كنترل مي كند.

۸۲- دستگاه عصبي مهره داران تقريبا شبيه به دستگاه عصبي انسان است.

مقايسه‌ي مغز مهره داران

۸۳- مغز مهره داران در دوره‌ي جنيني شامل سه بخش مغز جلويي – مغز مياني و مغز عقبي است.

۸۴- در بين مهره داران ،‌اندازه‌ي نسبي مغز پستانداران و پرندگان ( نسبت به وزن بدن ) از بقيه بيشتر است.

۸۵- نيمكره هاي مخ نيز در پرندگان و پستانداران ، نسبت به سايرين رشد بيشتري داشته است.( دليل رفتار هاي پيچيده تر نسبت به ساير مهره داران)

۸۶- در ميان مهره داران ، سطح قشر چين خورده‌ي مخ انسان نسبت به اندازه ي بدن ، بيشترين مقدار را دارد.

۸۷- پس از انسان ، چين خوردگي هاي قشر مخ در وال و ساير پريمات ها بيشتر از ساير مهره داران است.

۸۸- وال ها در زندگي اجتماعي خود داراي ارتباط هاي پيچيده اي از طريق ايجاد صدا هستند.است

۸۹- بيشتر قشر مخ در وال ها ، احتمالا به پردازش اطلاعات در مورد صداها ، اختصاص يافته است.

(اتمام نكته هاي فصل۱و۲و۳)

====۰=-=۰=-=۰-=-۰=-۰=-۰=-۰=-۰=-۰=-۰=۰-=۰-=-۰=-۰=-۰=-۰=-۰=۰-=-۰=-۰=۰-=-۰=====

نكات فصل نهم- درس زيست شناسي سوم تجربي توليد مثل گياهان-قسمت اول

مقدمه

۱- رويان دانه داراي زندگي نهفته است و در بعضي مواقع مي تواند هزاران سال زندگي نهفته خود را حفظ كند.

۲- تغييرات محيطي مثل افزايش دما و رطوبت محيط و … مي توانند باعث رويش دانه شوند.

۳- بسياري از دانه ها بايد قبل از جوانه زني :

A. در معرض سرما و يا نور قرار بگيرند.

B. پوسته ي آنها بشكند.

C. در معرض آتش قرار بگيرند.

D. از دستگاه گوارش جانوران عبور كنند.

E. روي تخته سنگي بيافتند و ….. تا نفوذ پذير شده و بتوانند جوانه بزنند.

۴- نفوذ آب و اكسيژن به درون دانه براي جوانه زني لازم است .

۵- با نفوذ آب به درون دانه ، بافت هاي آن متورم مي شود و پوسته ي آن مي شكافد و رويش دانه آغاز مي شود.

جوانه زني

۶- جوانه زني آغاز رشد دانه ي گياه است و اولين علامت آن ظهور ريشه ي رويان ( ريشه چه ) است.

۷- ساقه ي جوان بعضي از گياهان مانند لوبيا بعد از جوانه زني ، قلاب تشكيل مي هند و به اينصورت از خاك خارج مي شوند.

۸- قلاب از رأس ساقه محافظت مي كند و از صدمه ديدن آن هنگام رشد در ميان خاك جلوگيري مي كند.

۹- در اطراف ساقه ي جوان بعضي از گياهان مانند ذرت ، يك غلاف محافظت كننده به وجود مي آيد كه از رأس ساقه محافظت مي‌كند و بعد از خارج شدن از خاك پاره مي شود و برگ هاي گياه از آن خارج مي شوند.

۱۰- دربرخي گياهان مانند لوبيا ، لپه ها پس از خروج از خاك باز مي شوند و بعضي ديگر مانند ذرت و نخود ، لپه ي دانه درون خاك باقي مي ماند.

عمردانه ها

۱۱- عمر دانه ها بسيار متنوع است و از چند روز تا چند هزار سال عمر وجود دارد.

طول عمر گياهان

۱۲- مسن ترين درخت شناخته شده نوعي كاج است كه حدود ۵۰۰۰ سال عمر داشته است.

۱۳- عمر بعضي از گياهان فقط چند هفته است.

۱۴- گياهان از نظر طول عمر سه دسته اند:

a) گياهان يك ساله

b) گياهان دو ساله

c) گياهان چند ساله

۱۵- گياه يك ساله گياهي است كه دريك فصل رشد ، چرخه ي زندگي خود را تكميل كرده و سپس از بين ميرود.

۱۶- درواقع همه ي گياهان يك ساله ، علفي هستند مثل لوبيا ، آفتابگردان و ……

۱۷- گياه دوساله گياهاني هستند كه براي تكميل چرخه ي زندگي خود دو دوره ي رويشي را طي مي كنند.

۱۸- گياهان دو ساله در اولين دوره ي رويشي ، ريشه و ساقه ايجاد مي كنند و در پايان اين دوره يك ساقه ي كوتاه و يك طوقه برگ دارند و ريشه عمل ذخيره ي مواد غذايي را بر عهده دارد.

۱۹- گياه در دومين دوره رويشي ازمواد ذخيره اي براي توليد محور گل استفاده مي كند و توليد ميوه و دانه كرده و سپس از بين مي رود.

۲۰- نمونه ي گياهان دوساله هويج ، جعفري و پيازها هستند.

۲۱- گياهان چند ساله ، گياهاني هستند كه چند سال به زندگي خود ادامه مي دهد.

۲۲- بسياري از گياهان علفي و همه ي گياهان چوبي چند ساله اند.

۲۳- اغلب گياهان چند ساله در طول عمر خود چندين مرتبه به بار مي نشيند.

۲۴- برخي از گياهان چند ساله ي علفي قبل از مرگ تنها يك بار توليد مثل مي كنند مانند گياه آگاو

۲۵- داودي ، نرگس و زنبق زرد از گياهان چند ساله ي علفي هستند.

۲۶- اين گياهان مواد غذايي مورد نياز براي دوره ي بعدي رشد خود را در ريشه ي هاي گوشتي و ساقه هاي زير زميني ذخيره مي كنند.

۲۷- ساقه هاي هوايي گياهان علفي اغلب پس از هر دوره ي رشد از بين مي روند.

۲۸- بعضي از گياهان چند ساله ي چوبي هر سال برگ هاي خود را مي ريزانند و به گياهان برگ ريز معروفند مثل نارون ، افرا ، مو و …

۲۹- بعضي از گياهان چند ساله ، در طول سال تنها تعدادي از برگ هاي خود را از دست مي دهند و به گياهان هميشه سبز معروفند مثل كاج و سرو و مركبات.

رشد و نمو

۳۰- رشد يعني بزرگ شدن بخش هاي تشكيل دهنده ي يك جاندار يا تشكيل بخش هايي در بدن جاندار ، كه مشابه بخش هاي قبلي باشد. مثلا پيدايش انشعابات ريشه ، ‌ساقه و برگ جديد.

۳۱- تمايز به معني كسب يك ويژگي جديد دريك يا تعدادي سلول است و با تغييرات ساختاري و بيوشيميايي همراه است.

۳۲- تمايز اغلب به همراه رشد صورت مي گيرد.

۳۳- رشد و تمايز در طول زمان منجر به تشكيل موجود زنده ي پيچيده از نظر ساختاري و متابوليسمي مي شوند.

۳۴- نمو يعني عبور ازيك مرحله زندگي به مرحله اي ديگر كه همراه با تشكيل بخش هاي جديدي است كه قبلا وجود نداشته اند مثلا تشكيل گل روي گياهي كه قبلا فاقد گل بوده است.

۳۵- رشد و نمو اغلب به همراه بكديگر و هماهنگ با يكديگر رخ مي دهند.

۳۶- به طور كلي رشد در جانداران به دو روش انجام مي شود ۱- افزايش تعداد سلول ها از طريق تقسيم ۲- افزايش غير قابل بازگشت ابعاد سلول ها

۳۷- مثلا آماس سلول ها پس از جذب آب ، رشد به حساب نمي آيد ، چون اين افزايش حجم با دفع آب ، بازگشت پذير است.

رشد نخستين و رشد پسين

۳۸- بخش هايي از گياه كه در اثر تقسيم و رشد مريستم هاي نخستين به وجود ميآيند ، ساختار نخستين گياه را تشكيل مي دهند.

۳۹- مريستم هاي نخستين در مناطقي مانند نوك ساقه و نرديك به نوك ريشه (بالاي كلاهك) وجود دارند.

۴۰- مريستم هاي نخستين در همه ي گياهان وجود دارند.

۴۱- بخش هايي از گياه كه در پي تقسيم مريستم هاي پسين به وجود مي آيند ، ساختار پسين گياه را به وجود مي آروند.

۴۲- مريستم هاي پسين به صورت استوانه هايي در ريشه و ساقه ي بعضي گياهان كه عمدتا گياهان چوبي چند ساله هستند به وجود مي آيند و به رشد قطري گياه و نيز استحكام و ضخامت ساقه كمك مي كنند.

۴۳- تقسيم سلولي درمريستم ها باعث رشد گياه مي شود.

۴۴- مريستم هاي رأسي كه در نوك ساقه ها و ريشه ها قرار دارند ، با تقسيم سلولي خود باعث رشد نخستين مي شوند.

رشد نخستين

۴۵- رشد نخستين ، ساقه ها و ريشه هاي يك گياه را طويل تر مي كند.

۴۶- رشد قطري ساقه ها و ريشه هاي جواني كه فقط مريستم نخستين دارند ، در پي افزايش حجم سلول هاي حاصل از مريستم نخستين به وجود مي آيند.

۴۷- بافت هاي حاصل ازرشد نخستين ، بافت هاي نخستين ناميده مي شوند. كه شامل بافت هاي نخستين روپوستي ، زمينه اي و آوندي مي باشند.

۴۸- برخي از سلول هاي حاصل از مريستم هاي نزديك به نوك ريشه ، بخشي از كلاهك ريشه را نيز تشكيل مي دهند. كه كلاهك از مريستم هاي نوك ريشه محافظت مي كنند.

رشد پسين

۴۹- رشد پس از ويژگي هاي بارز گياهان چوبي است. اما در بعضي از بخش هاي گياهان علفي ، مانند ريشه ي هويج ديده مي شود.

۵۰- رشد پسين در اثر فعاليت و تقسيم سلولي دو نوع مريستم انجام مي شود كه در ساقه ها و ريشه هاي چوبي به صورت استوانه اي باريك قرار دارند.

۵۱- اين مريستم ها عبارتند از ۱- كامبيوم چوب پنبه ساز ۲- كامبيوم آوند ساز

۵۲- محل كامبيوم چوب پنبه ساز درون پوست است و سلول هاي چوب پنبه اي ايجاد مي كند.

۵۳- كامبيوم آوند ساز در زير پوست مستقر است و بافت هاي آوندي را ايجاد مي كند .

۵۴- بافت هاي حاصل از رشد پسين ، بافت هاي پسين ناميده مي شوند.

۵۵- كامبيوم آوند ساز به سمت خارج آوند آبكشي پسين و به سمت داخل آوند چوبي پسين مي سازد.

۵۶- چوب پنبه ، كامبيوم چوب پنبه ساز و آبكش پسين مجموعا پوست درخت را تشكيل مي دهند.

۵۷- كامبيوم آوند ساز و چوب پسين در زير پوست قرار مي گيرند.

۵۸- چوب پسين هر سال يك حلقه ي جديد تشكيل ميدهد كه به آنها حلقه هاي ساليانه مي گويند.

۵۹- حلقه هاي ساليانه تنها در درخت هايي تشكيل مي شود كه در مناطقي با فصول مشخص كه به طور متناوب سرد و گرم مي شوند ، رشد مي كنند.

۶۰- تفاوت در قطر عناصر آوندي چوبي كه در فصل هاي مختلف سال به وجود مي آيند ، باعث تشكيل حلقه هاي ساليانه مي شوند.

۶۱- قطر عناصر آوندي چوبي در فصل بهار بيشتر است و عناصر كوچكتر در تابستان تشكيل مي شوند.

نمو گياهان پيوسته ، اما برگشت پذير است.

۶۲- ژن ها نمو گياهان و جانوران را هدايت مي كنند. اما الگوي نمو در آنها متفاوت است.

۶۳- در جانوران همگام با نمو ، دسته اي از ژن ها كه كنترل كننده ي تمايز هستند ، غير فعال مي شوند و بيشتر آنها مورد استفاده قرار نمي گيرند.

۶۴- بيشتر تمايز جانوران بعد از بلوغ متوقف مي شود.

۶۵- بر عكس ، گياهان به طور مداوم يا مريستم هاي خود سلول هاي جديد به وجود مي آورند كه اين سلول ها مي توانند متمايز شوند يا به اين بافت ها اضافه شوند.

۶۶- گياهان معمولا در طول زندگي به نمو خود ادامه مي دهند.

۶۷- بسياري از سلول هاي گياه بالغ مي توانند همه ي ژن هاي خود را فعال كنند. چنين سلول هايي مي توانند با تقسيم خود توده هايي از سلول ها به نام كالوس را توليد كنند. به اين حالت تمايز زدايي گفته مي شود.

۶۸- در تمايز زدايي سلول بار ديگر مي تواند تمايز يابد و به صورت يك گياه بالغ نمو كند.

۶۹- براي روياندن گياه جديد ار بافتي كه تمايز زدايي كرده است ، از فن كشت بافت استفاده مي شود.

۷۰- توده ي سلول هاي تمايز نيافته در محيط كشت سترون ، پس ازرشد و تمايز ، سرانجام به گياهاني تبديل مي شوند كه از نظر ژنتيكي هم ارز گياه مادر هستند.

روش هاي جديد بهسازي گياهان

a) كشت بافت ، سلول يا اندام گياهي :

A. از كشت بافت براي تكثير گياهان از جمله گياهان زينتي ارزشمند مانند اركيده ها ، گياهان گلداني و درختان ميوه استفاده مي شود.

B. در اين روش هزاران كشت از يك گياه منفرد حاصل مي شود.

C. براي ايجاد گياهان داراي ويژگي هاي جديد ازفن كشت بافت استفاده مي شود.

b) هم جوشي(الحاق) پروتوپلاست ها :

A. از هم جوشي پروتوپلاست ها براي ايجاد گياهان دورگه (هيبريد) اطلسي ، سيب زميني و هويج استفاده شده است.

B. پروتوپلاست ، سلول گياهي است كه ديواره ي سلولي آن را با كمك آنزيم ها يا روش هاي مكانيكي جدا كرده اند.

C. برخي مواد شيميايي ،‌يا شوك الكتريكي باعث هم جوشي دو پروتوپلاست با يكديگر مي شود.

D. اگر پروتوپلاست ها متعلق به گونه هاي مختلف باشند ، حاصل هم جوشي يك سلول دورگ خواهد بود كه اگر در محيط مناسب كشت بافت قرار گيرد ، به يك گياه بالغ دورگ تبديل خواهد شد.

c) مهندسي ژنتيك :

A. به منظور ايجاد گياهان مطلوب كشت بافت مرحله اي ضروري در مهندسي ژنتيك است.

B. در مهندسي ژنتيك ، ابتدا ژن دلخواه را وارد سلول هاي يك گياه مي كنند ، سپس سلول هايي را كه از نظر ژتيكي تغيير يافته اند ، با كمك فن كشت بافت به گياهان بالغ جديد تبديل مي كنند.

نكات فصل نهم- درس زيست شناسي سوم تجربي توليد مثل گياهان-قسمت دوم

تنظيم رشد و نمو گياهان

مقدمه

۱- گياهان براي تشكيل همه ي كربوهيدرات هاي خود فقط به دو ماده ي خام ، يعني دي اكسيد كربن و آب نياز دارند.

۲- درگياهان بيشترين قسمت اكسيژن مورد استفاده ي برگ ها و ساقه ها به منظور تنفس از هوا تأمين مي شود.

۳- ريشه ها اكسيژن مورد نياز خود را از هواي موجود در فضاهاي بين درات خاك به دست مي آورند.

۴- اگر خاك اطراف ريشه ها فشرده و يا از آب اشباع گردد، ديگر اكسيژن كافي براي ريشه ها تأمين نمي شود و ريشه ها مي‌ميرند.

۵- گياهان همچنين نيازمند مقادير اندكي از عناصر معدني هستند كه بيشتر به صورت يون هاي معدني جذب مي شود.

۶- عنصر نيتروژن در ساختمان پروتئين ها ، نوكلئيك اسيد ها ، گلروفيل ، ATP و كوآنزيم ها شركت دارد و رشد گياهان سبز را افزايش مي دهد.

۷- فسفر بخشي از ATP ، ADP ، نوكلئيك اسيدها ، فسفوليپيد ها ، غشاي سلولي و برخي كوآنزيم ها است.

۸- پتاسيم براي انتقال فعال ، فعاليت آنزيم ها ، تعادل اسمزي و باز شدن روزنه ها مورد نياز است.

هورمون هاي گياهي

۹- در گياهان ممكن است محل توليد و محل اثر هورمون يكي باشد.

۱۰- چون برخي از هورمون هاي گياهي باعث تحريك رشد و برخي ديگر باعث بازدارندگي رشد مي شوند ، بسياري از دانشمندان ترجيح مي دهند به جاي اصطلاح هورمون هاي گياهي از اصطلاح تنظيم كننده هاي رشد استفاده كنند.

۱۱- هورمون هاي گياهي دو دسته اند :

a. محرك هاي رشد كه شامل اكسين ها ، سيتوكينين ها و ژيبرلين ها هستند و در فرآيند هايي مثل تقسيم سلولي ، طويل شدن سلول ، پيدايش اندام ها و تمايز آنها دخالت دارند.

b. بازدارنده هاي رشد كه عمل آنها در مقابل محرك هاي رشد است و شامل اتيلن و آبسزيك اسيد هستند.

هورمون ها الگو هاي رشد گياهان را كنترل مي كنند.

۱۲- رشد گياه به سمت نور، نورگرايي ( فتوتروپيسم ) نام دارد.

۱۳- يك زيست شناس هلندي به نام فريتزونت به اين نتيجه رسيد كه يك ماده‌ي شيميايي كه در رأس ساقه ها توليد مي شود ، باعث اين خميدگي مي شود. او اين ماده را اكسين ناميد.

۱۴- چارلز داروين و پسر او فرانسيس داروين پي بردند كه پاسخ خميدگي رأس گياهچه هاي گياهان گندمي ، در قسمت هايي پائين تر و دور از رأس قابل مشاهده است و باعث خميدگي گياهچه به سمت نور مي شود.

۱۵- شكل صفحه ي ۲۳۰ آزمايش هاي ونت را نشان مي دهد كه درآنها :

a. ونت راس ساقه ي جوان جو دو سر را بريده و آن را روي يك قطعه آگار قرار داد در نتيجه اكسين وارد قطعه ي آگار شد.

b. ونت قطعه ي آگار را روي انتهاي بريده شده ي ساقه ي جوان يولاف منتقل كرد كه باعث رشد ساقه شد.

c. ونت قطعه ي آگار را روي يك قسمت از لبه ي بريدگي ساقه ي جوان منتقل كرد كه ساقه در جهت مخالف به رشد خود ادامه داد.

d. ونت به عنوان شاهد، يك قطعه آگار فاقد اكسين را بر روي انتهاي بريده شده ي ساقه ي جوان قرار داد كه اين ساقه رشد نكرد.

۱۶- بازدارندگي رشد جوانه هاي جانبي موجود روي ساقه توسط اكسين راس ساقه ، چيرگي رأسي ناميده مي شود.

۱۷- جدول هورمون هاي گياهي و نقش و كاربرد آنها

نام هورمون

محل ساخته شدن

نوع اثر

كاربرد در كشاورزي

اكسين

انتهاي ساقه

افزايش انعطاف پذيري ديواره‌ي سلول ها

طويل شدن سلول ها

چيرگي رأسي (جلوگيري از رشد جوانه‌هاي جانبي )

ريشه زايي در قلمه ها

ريشه زايي در محيط كشت بافت

پر شاخه و برگ كردن گياه در اثر هرش كردن

سيتوكينين

انتهاي ريشه

تحريك تقسيمات سلولي

كاهش سرعت پير شدگي برخي از اندام هاي گياهي

به عنوان اسپري و افشانه براي شادابي و طراوت گل ها و ساير بخش هاي گياهي

نگهداري بيشترميوه ها و سبزيجات

در محيط كشت بافت براي تشكيل ساقه از سلول هاي تمايز نيافته

ژيبرلين

ساقه و دانه هاي در حال نمو

افزايش طول ساقه

بيداري جوانه ها و دانه هاي در حال خواب

نمو ميوه

جوانه زني دانه ها

جلوگيري از ريشه زايي

تسريع گل دهي

توليد ميوه هاي درشت بدون دانه

درشت كردن دانه هاي انگور بدون دانه

اتيلن

اغلب بافت هاي گياه بخصوص ميوه ها

افزايش مقاومت گياه در شرايط سخت

كنترل رشد و سنتز پروتئين و انتقال يون ها در شرايط نامساعد ( تنش آب ، زخم مكانيكي ، آلودگي هوا ، عوامل بيماري زا‌،شرايط غرقابي و بي هوازي )

هورمون پيري كه باعث ريزش برگ و رسيدن ميوه ها و پژمردگي و ريزش گل ها مي شود

تسريع و افزايش رسيدگي ميوه ها يي مثل گوجه فرنگي و انگور و غيره

سست شدن ميوه ها‌يي مانند گيلاس و سهولت برداشت مكانيكي و چيدن آنها

آبسزيك اسيد

جوانه ها و دانه هاي خفته

اغلب بافت هاي گياهي در شرايط نامساعد

خفتگي جوانه ها و دانه ها

افزايش مقاومت گياه در شرايط سخت

كنترل رشد و سنتز پروتئين و انتقال يون ها در شرايط نامساعد

هورمون پيري كه باعث ريزش برگ و رسيدن ميوه ها و پژمردگي گل ها

تعادل آب گياه تحت تنش خشكي به وسيله بستن روزنه ها

شرايط محيطي رشد گياهان را تنظيم مي كند.

۱۸- گياهان قادر به حركت نيستند و با تنظيم سرعت و الگوي رشد خود به محيط پاسخ مي دهند.

۱۹- بسياري از پاسخ هاي يك گياه را به محرك هاي محيطي ، هورمون هاي تنظيم كننده ي رشد شروع مي كنند.

۲۰- پاسخ يك گياه به طول روز و شب ، نوردورگي ناميده مي شود.

۲۱- گياهان از نظر نوردورگي سه دسته اند : ۱- گياهان روزكوتاه ۲- گياهان روزبلند ۳- گياهان بي تفاوت

۲۲- گياه روزكوتاه گياهي است كه گلدهي آن زماني انجام ميشود كه طول روز كمتر از مدت زمان معيني باشد.

۲۳- گياه روزبلند گياهي است كه گلدهي آن نگامي صورت مي گيرد كه طول روز بلندتر مدت زمان معيني باشد.

۲۴- گياه بي تفاوت ، گياهي است كه گلدهي آن تحت اثر طول روز قرار نمي گيرد.

۲۵- در واقع به جاي طول روز ، طول شب است كه نوردورگي را كنترل مي كند به همين دليل به گياهان روزكوتاه ، گياهان شب بلند و به گياهان روزبلند ، گياهان شب كوته نيز مي گويند.

۲۶- نور دورگي در صنعت كشت و پرورش گل و گياه بسيار حائز اهميت است به اين صورت كه در گلخانه ها طول روز و شب به طور مصنوعي كنترل مي شود.

۲۷- گياه بنت قنسول و داودي در چنيني شرايطي پرورش داده مي شوند. بنت قنسول در دي ماه و داودي در تماما طول سال در دسترس است.

۲۸- داودي و بنت قنسول هر دو روزكوتاه هستند و در فصلي كه معمولا گل نمي دهند وادار به گل دهي مي شوند.

۲۹- گياه زنبق يك گياه روزبلند است كه يك فلاش نوري باعث شكستن شب بلند مي شوند و گياه را مثلا در اواخر پائيز كه شب بسيار بلند است ، مجبور به گل دادن مي كنند.

پاسخ به دما

۳۰- در صورتي كه دما در طول شب بسيار بالا باشد ، بسياري از گياهان گوجه فرنگي گل نمي دهند.

۳۱- بسياري از گياهان در صورتي كه به مدت چند ساعت در معرض دماهاي پائين ، سرما قرار نگيرند ، در وايل بهار موفق به تشكيل گل نخواهند شد.

۳۲- دماي پائين باعث ورود گياهان به مرحله ي موقتي عدم فعاليت در پائيز مي شود و در زمستان گياهان غير فعال هستند كه اين كار باعث بقاي آن ها مي شود.

۳۳- خفتگي وضعيتي است كه كه در طي آن ، حتي در صورت مناسب بودن شرايط براي رشد گياه ، گياه يا دانه غير فعال باقي مي مانند و نمي رويند.

۳۴- مواد شيميايي عامل خفتگي ، در پاسخ به دماهاي پائين ، تجزيه مي شوند ، همچنين شسته شدن بعضي از اين مواد راه ديگر برطرف شدن خفتگي دانه ها است.

۳۵- بسياري ازدانه ها تا زماني كه به مدت چند هفته در معرض سرما قرار نگيرند از خفتگي بيدار نمي شوند و رويش خود را آغاز نمي‌كنند.

۳۶- دوره هاي خفتگي در بسياري از گياهان كه زمستان محل زندگي آنها سرد است ، مشاهده مي شود.

۳۷- خفتگي به گياهان كمك مي كند تا با جلوگيري از رشد جوانه ها و جوانه زني دانه ها در طول گرماي موقتي قبل از شروع و خاتمه ي زمستان به بقاي خود ادامه دهند و از بين نروند.

یک دیدگاه در “جمع بندی نکات کنکوری سوم دبیرستان

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *