آموزش ترکیبی مفهومی زیست شناسی جانوری

زیست جانوری-اکتازیست

تغذیه و گوارش:

گوارش در جانوران:

– وال: فاقد دندان، دارای اندام شانه مانند در آرواره بالا

– کرم کدو: جذب پوستی غذا و فاقد دستگاه گوارش

– آمیب و اسفنج: دارای واکوئل گوارشی (گوارش درون سلولی)

– هیدر: کیسه گوارشی (ابتدا گوارش برون سلولی، سپس درون سلولی)

– کرم خاکی: دهان ¬ حلق ¬ مری ¬ چینه­دان ¬ سنگدان ¬ روده، (معده ندارد) (دندان ندارد)

– ملخ: دهان ¬ مری ¬ سنگدان ¬ چینه­دان ¬ معده ¬ روده، (حلق ندارد)

– گنجشک: دهان ¬ مری ¬ چینه­دان ¬ معده ¬ سنگدان ¬ روده، (حلق ندارد)

– اسب و فیل: باکتری تجزیه کننده گوارش در روده کور

– نشخوارکنندگان: دهان ¬ مری ¬ سیرابی ¬ نگاری ¬ مری ¬ دهان ¬ مری ¬ هزارلا ¬ شیردان ¬ روده

 

گوارش در انسان:

۱- دهان

a- غدد بزاقی شامل:

الف- زیرزبانی

ب- بناگوشی

ج- زیر آرواره­ای

b- زبان شامل:

الف- بزرگ ¬ کمک به فرو بردن لقمه

ب- کوچک ¬ بستن راه بینی

c- دندان شامل:

الف- نیش و پیش ¬ کندن غذا

ب- آسیاب کوچک و بزرگ ¬ خرد کردن غذا

d – مری

– (رابط دهان و معده)، انتهای مری ¬ کاردیا

e- اپی گلوت

– با حرکت به پایین بستن راه نای

۲- معده شامل:

الف- سلول اصلی ¬ ترشح پپسینوژن (مجموعه­ای از پروتئاز)

ب- سلول حاشیه­ای: ترشح Hcl ¬ فعال شدن پپسینوژن، ترشح فاکتور داخلی معده

ج- سلول موکوزی ¬ ترشح موکوز

د- دریچه­ی انتهایی: پیلور ¬ ترشح هورمون گاسترین

۳- روده شامل:

الف- باریک (کوچک) شامل:

a- دوازدهه

b- ژوژنوم

c- ایلئوم

ب- بزرگ شامل:

a- روده کور ¬ زائده­ی آپاندیس

b- کولون بالا رو

c- کولون افقی­رو

d- کولون پائین­رو

والیک پستاندار آبزی است، بنابراین تمام ویژگی­های پستانداران را دارد از جمله؛

۱٫ پرده دیافراگم دارد.

۲٫ لقاح داخلی، جفت و رحم دارد.

۳٫ بچه­زا است.

۴٫ دارای شش بوده، قلب چهار حفره­ای و گردش خون مضاعف دارد.

۵٫ برای ایجاد تصویر از محیط، پژواک سازی می­کند.

نکته

 

در وال، گوارش مکانیکی و شیمیایی از معده آغاز می­شود.

چهار مرحله تغذیه و گوارش عبارت است از:

۱٫ بلع ۲٫ گوارش (مکانیکی و شیمیایی) ۳٫ جذب ۴٫ دفع

نکات:

۱٫ گوارش در جانداران اتوتروف، فقط برای تجزیه­ی اندامک­های پیر و فرسوده سیتوپلاسم در واکوئل مرکزی انجام می­شود.

۲٫ آغازیان غیرفتوسنتز کننده (مثل تریکودینا، آمیب و پارامسی) فقط گوارش درون سلولی دارند.

۳٫ نسبت طول دستگاه گوارش به طول بدن: گوشت خواران > همه چیز خواران > گیاه خواران

۴٫ هیچ جانوری ژن سلولاز ندارد، این آنزیم توسط برخی تاژکداران جانور مانند و برخی باکتری­ها بیان می­شود.

۵٫ قارچ­ها فقط گوارش برون سلولی دارند.

۶٫ اساس گوارش درون سلولی داشتن یا برون سلولی داشتن مربوط به میزان پیچیدگی و نوع زندگی جاندار است.

نکات هیدر آب شیرین:

۱٫ بعضی از سلول­های پوشاننده لایه درونی دیواره بدن می­توانند آنزیم­های گوارشی را به داخل کیسه ترشح کنند (گوارش برون سلولی). این فرآیند اگزوسیتوز و انرژی­خواه است.

۲٫ بعضی از سلول­های پوشاننده لایه درونی دیواره بدن آندوسیتوز انجام می­دهند (گوارش درون سلولی).

۳٫ گوارش درون سلولی در راستای تکمیل گوارش برون سلولی است.

۴٫ بعضی از سلول­های پوشاننده لایه درونی دیواره بدن، تاژکدار است که باعث تسهیل گوارش برون سلولی می­شود.

۵٫ رابطه هیدر و نوعی سخت­پوست کوچک دریایی از نوع صیادی است.

۶٫ جاندارانی که فقط گوارش برون سلولی دارند تخصص یافتگی بیشتری دارند.

۷٫ هیدر گوشتخوار است.

۸٫ لایه درونی کیسه گوارشی استوانه­ای شکل ولی لایه بیرونی کیسه گوارشی مکعبی است.

۹٫ منبع غذایی لایه بیرونی کیسه گوارشی از ذرات غذایی معلق در محیط اطراف است. (این لایه فقط گوارش درون سلولی دارد).

۱۰٫ هیدر از کیسه تنان است و تمام کیسه­تنان دستگاه گردش آب دارند (دستگاه گردش خون ندارند).

۲۴٫ کدام جاندار در محیط زیست خود بیشتر اوقات به تکیه­گاه چسبیده است. دستگاه گردش خون ندارد و مواد غذایی مورد نیاز خود را با گوارش برون سلولی و درون سلولی تأمین می­کند؟ (کنکور سراسری ۹۰)

الف) هیدر

ب) اسفنج

ج) کشتی چسب

د) کپک مخاطی سلولی

جواب سؤال ۲۴ :

گزینه ی الف درست است . هیدر علاوه بر ویژگی های ذکر شده ، دیواره بدنی از دو لایه ی سلولی درست شده ، فقط بعضی سلول های لایه درونی تاژکدار است و بعضی، آنزیم گوارشی اگزوسیتوز می کند و سلول های استوانه ای شکل اند، درحالیکه سلول های لایه بیرونی ، مکعبی شکل بوده و غذای مورد نیاز را از آب پیرامون دریافت می کند.

تشریح سایر گزینه ها :

ب) از بی مهرگان که فاقد سلول های عصبی است .

ج) کشتی چسب که نوعی سخت پوست بوده و در مطالعه ی کنام واقعی و بنیادی به کار گرفته شده است .

د) شاخه ای از فرمانروی آغازیان که ویژگی های کامل آنرا در مبحث آغازیان به تفصیل توضیح داده ام .

در کرم خاکی:

۱٫ معده وجود ندارد.

۲٫ چینه­دان و سنگدان، محل ذخیره­ی موقتی غذا هستند.

۳٫ در سنگدان گوارش مکانیکی انجام می­شود ولی گوارش شیمیایی در روده است.

۴٫ تنفس پوستی است.

۵٫ قلب لوله­ای بوده و گردش خون بسته وجود دارد.

۶٫ ماده دفعی آمونیاک است که از طریق پوست دفع می­شود.

۷٫ مایع مخاطی سطح پوست در دفاع غیراختصاصی نقش دارد.

در ملخ:

۱٫ حلق وجود ندارد.

۲٫ گوارش مکانیکی از ناحیه دهان آغاز می­شود و در سنگدان ادامه پیدا می­کند.

۳٫ گوارش شیمیایی و جذب غذا بجای روده در معده انجام می­شود.

۴٫ وظیفه روده در جذب آب و فشرده کردن مواد غذایی است.

۵٫ در اطراف معده، کیسه­های معدی وجود دارد که آنزیم­های گوارشی را بر درون معده تخلیه می­کنند.

۶٫ تنفس نایی است.

۷٫ اسکلت خارجی، کیتینی است.

۸٫ مغز، بصورت چند گره بهم جوش خورده است.

۹٫ طناب عصبی شکمی است.

۱۰٫ در هر قطعه بدن یک گره عصبی در مسیر طناب عصبی وجود دارد.

۱۱٫ چشم مرکب وجود دارد.

۱۲٫ گردش خون باز است.

۱۳٫ قلب لوله­ای است.

۱۴٫ کروموزوم U وجود ندارد (ماده ۲۴ = n2 و نر ۲۳ = n2).

در گنجشک:

۱٫ حلق وجود ندارد.

۲٫ معده بین چینه­دان و سنگدان است.

۳٫ چینه­دان، ذخیره غذا را بر عهده دارد.

۴٫ گوارش مکانیکی و شیمیایی از معده آغاز می­شود.

۵٫ گوارش مکانیکی در سنگدان و گوارش شیمیایی در روده ادامه می­یابد.

۶٫ دندان وجود ندارد.

۷٫ روده، جذب مواد غذایی و آب را بر عهده دارد.

۸٫ نُه کیسه­ی هوادار وجود دارد.

۹٫ گوارش برون سلولی است.

۲۵٫ در …………………، غذا ………………….. (کنکور سراسری ۸۹)

الف) ملخ – قبل از سنگدان گوارش پیدا نمی­کند.

ب) گنجشک – پس از سنگدان به معده وارد می­شود.

ج) کرم خاکی – پس از سنگدان به روده وارد می­شود.

د) گاو – بدون وجود باکتری­ها، گوارش پیدا نمی­کند.

جواب سؤال ۲۵ :

گزینه ج درست است . حتماً مسیرحرکت غذا در دستگاه گوارش جانداران ذکر شده در درسنامه ارائه شده را بخاطر بسپارید تا در پاسخگوئی به این چنین سوالاتی بی درنگ گزینه صحیح را انتخاب کنید .

۲۶٫ در دستگاه گوارش ……………، بخشی که بلافاصله قبل از ……………….. قرار دارد، می­تواند مواد غذایی را بطور موقت ذخیره نموده و تنها به ……………… مواد غذایی بپردازد. (کنکور سراسری ۹۲)

الف) ملخ – روده – جذب

ب) گاو – شیردان – گوارش شیمیایی

ج) کرم خاکی – روده – گوارش مکانیکی

د) گنجشک – سنگدان – گوارش شیمیایی

جواب سؤال ۲۶ :

گزینه ج درست است . در کرم خاکی آن قسمت که بلافاصله قبل از روده واقع است چیزی نیست جز سنگدان ، سنگدان دو وظیفه دارد : ذخیره ی موقتی غذا و گوارش مکانیکی . مسیر حرکت غذا در کرم خاکی ، ملخ ، گاو و گنجشک را از درسنامه خوب بخاطر بسپارید.

۲۷٫ کدام عبارت صحیح نمی­باشد؟ (کنکور سراسری ۸۶)

الف) ماهیچه­های دیواره­ی روده انسان از نوع صاف است.

ب) پستانداران گیاه خوار، عموماً روده بسیار طویلی دارند.

ج) نقش روده در همه جانوران، جذب همه مواد غذایی است.

د) نقش روده در ملخ، فشرده­تر کردن مواد غذایی است.

جواب سؤال ۲۷ :

گزینه ی ج مدنظر است . درجملاتی که در آنها قیدهایی مانند «همه» وجود دارد باید با احتیاط برخورد کرد، چون طراح سوال کنکور، استثنایی را در نظر گرفته است . در ملخ محل اصلی جذب غذا، روده نیست بلکه معده است ، بنابراین گزینه ی ج جمله درستی نیست

۲۸٫ در ملخ ………………. گنجشک، …………….. می­شود. (کنکور سراسری ۹۱)

الف) برخلاف – آب در روده جذب

ب) برخلاف – مواد غذایی در معده جذب

ج) همانند مواد گوارش نیافته در چینه­دان ذخیره

د) همانند غذا پس از گوارش شیمیایی وارد سنگدان

جواب سؤال ۲۸ :

گزینه ی ب درست است. به این نوع سوالات اصطلاحاً سوالات قیاسی می گویند که شباهت و تفاوت دو جاندار را به چالش می کشد. در ملخ ، غذا در معده و کیسه های معدی جذب می شود و وظیفه ی روده فقط جذب آب و فشرده کردن مواد غذایی است درحالیکه در گنجشک و دیگر پرندگان ، جذب غذا در روده صورت می گیرد.

تشریح سایر گزینه ها :

الف) هم در ملخ و هم در گنجشک ، جذب آب در روده انجام می شود.

ج) در ملخ ، غذا قبل از ورود به چینه دان و در محیط دهان توسط صفحات آرواره مانند گوارش مکانیکی می شود .

د) در گنجشک ، گوارش شیمیایی و مکانیکی در معده شروع شده و سپس غذا به سنگدان وارد می شود ولی در ملخ ، غذا پس از عبور از سنگدان ، در معده گوارش شیمیایی می یابد.

۲۹- در …….،محتویات لوله گوارش،پس از آن که گوارش مکانیکی را آغاز نمودند،بلافاصله وارد بخش دیگری می شوند که جایگاه……..است.(کنکور سراسری۹۳)

الف)کرم خاکی بر خلاف گنجشک- ترشح آنزیم های گوارشی ب)گنجشک بر خلاف ملخ- اصلی جذب مواد غذایی و آب

ج)ملخ همانند کرم خاکی- آغاز گوارش شیمیایی مواد غذایی د)گنجشک همانند ملخ- هضم شیمیایی و مکانیکی مواد غذایی

جواب سوال ۲۹:

گزینه الف درست است .در کرم خاکی گوارش مکانیکی در سنگدان آغاز میشود و بعد از آن وارد روده شده و گوارش شیمیایی انجام می شود ولی در گنجشک گوارش مکانیکی ابتدا در معده انجام شده و بعد در سنگدان گوارش مکانیکی انجام می شود. همچنین در ملخ گوارش مکانیکی از دهان آغاز میشود که بلافاصله پس از آن مری قرار دارد.

تشریح سایر گزینه ها:

ب)محل اصلی جذب مواد غذایی و آب در ملخ و در معده ملخ و در گنجشک در روده است.

ج)محل آغاز گوارش شیمیایی غذا در کرم خاکی، روده و در ملخ معده است.

د)محل هضم شیمیایی و مکانیکی مواد غذایی در ملخ و گنجشک معده است.

جدول زیر را بخاطر بسپارید:

روده

ذخیره موقت بعدی

ذخیره موقت بعدی

چینه دان

مری

حلق

دهان

جانور

گوارش شیمیایی و جذب

معده ندارد

سنگدان با گوارش مکانیکی

ذخیره بدون گوارش

دارد

دارد

فاقد گوارش

کرم خاکی

جذب آب و فشرده کردن مواد

معده و کیسه های معده با گوارش شیمیایی و جذب

ذخیره با گوارش مکانیکی

ذخیره بدون گوارش

دارد

ندارد

گوارش مکانیکی

ملخ

گوارش شیمیایی و جذب

سنگدان با گوارش مکانیکی

معده با گوارش مکانیکی و شیمیایی

ذخیره بدون گوارش

دارد

ندارد

فاقد گوارش

گنجشک

:گردش خون بسته در ماهی

۱٫ قلب ماهی دو حفره­ای (یک بطن و یک دهلیز) است.

۲٫ دستگاه گردش خون بسته و ساده دارد، در حالیکه در دیگر مهره­داران مضاعف است. (بی­مهرگان هم گردش خون ساده دارند).

۴٫ در قلب ماهی فقط خون تیره جریان دارد (مثل قلب کرم خاکی)

۵٫ در ماهی­های استخوانی معمولاً ۸ کمان آبششی و هزاران مویرگ آبششی وجود دارد.

(به هر کمان آبششی دو ردیف رشته­های آبششی متصل است). کمان­های آبششی از حفره گلویی دوره جنینی بوجود می­آیند).

۶٫ قلب ماهی یک دریچه دارد.

۷٫ بیشترین فشار خون در سرخرگ شکمی و کمترین فشار خون در سیاهرگ شکمی است.

۸٫ میزان آمونیاک سرخرگ پشتی کمتر از سرخرگ شکمی است.

۵۷-کدام گزینه عبارت زیر را به نادرستی تکمیل می نماید؟(کنکور سراسری ۹۳)

((در ماهی …….خرچنگ،……..))

الف)مانند-سلول های قلب توسط خون روشن تغذیه می شوند.

ب)مانند-سرخرگ پشتی دارای خون غنی از اکسیژن است.

ج)بر خلاف-سرخرگ شکمی،خون غنی از اکسیژن را به بافت های مختلف بدن می رساند.

د)برخلاف-مقدار زیادی از ترکیبات پلاسما،از ابتدای مویرگ ها به فضای های بین سلولی وارد می شود.

جواب سوال ۵۷ :

گزینه ج مد نظر است .در خرچنگ دراز همه ی سرخرگها خون روشن دارند ، در حالیکه در ماهی ها سرخرگ شکمی خون تیره و سرخرگ پشتی خون روشن دارد.

تشریح سایر گزینه ها:

الف) سلولهای قلب هر دو جاندار با خون روشن تغذیه میشوند ،یعنی رگ غذا دهنده به قلب، خون روشن دارد.

ب) هر دو جاندار در سرخرگ پشتی خود خون غنی از اکسیژن دارند.

د)خرچنگ دراز گردش خون باز دارد یعنی فاقد مویرگ است ولی ماهی ها دارای مویرگ اند و گردش خون بسته دارند ،پس در ماهی ها از ابتدای مویرگ ها ، ترکیبات پلاسما با فشار تراوشی خارج میشوند.

«کاردیوگرافی و الکتروکاردیوگرافی»

کاردیوگرافی و کاردیوگرام:

ثبت حرکات مکانیکی و تغییرات فشار درون حفره­های قلب را کاردیوگرافی و منحنی ثبت شده را کاردیوگرام می­گویند.

الکتروکاردیوگرافی، الکتروکاردیوگراف و الکتروکاردیوگرام:

قلب در هر انقباض یک پدیده­ی الکتریکی کلی تولید می­کند. این جریان الکتریکی با توجه به هادی بودن بافت­های بدن تا سطح پوست منتشر می­شود و ثبت آن الکتروکاردیوگرافی نام دارد. به منحنی ثبت شده، الکتروکاردیوگرام (نوار قلب) می­گویند. برای الکتروکاردیوگرافی، الکترودهای دستگاه الکتروکاردیوگراف را بر روی پوست قرار می­دهند و جریان الکتریکی قلب که به وسیله­ی دستگاه تقویت می­شود، به صورت یک منحنی روی کاغذ رسم یا روی یک صفحه­ی حساس نمایان می­شود. این منحنی­ها را

می­توان از جلوی قفسه سینه و یا از اندام­ها (دست­ها و پای چپ) ثبت کرد. شکل منحنی­ها در انواع مختلف ثبت، کمی متفاوت است.

«الکتروکاردیوگرام»

در یک منحنی عادی الکتروکاردیوگرام سه موج ثبت می­شود:

۱٫ موج P: کمی قبل از انقباض دهلیزها رسم می­شود.

۲٫ موج QRS: کمی قبل از انقباض بطن­ها رسم می­شود.

۳٫ موج T: کمی پیش از پایان یافتن انقباض بطن­ها و بازگشت آن­ها به حالت آرامش ثبت می­شود.

حالا به نکات زیر توجه کنید:

۱٫ موج P هنگام انتشار پتانسیل عمل در دهلیزها ثبت می­شود.

۲٫ موج QRS هنگام انتشار پتانسیل عمل در بطن­ها ثبت می­شود. در این زمان دهلیزها به حالت استراحت برمی­گردند. ]موج حاصل از برگشت دهلیزها به حالت استراحت در سایه­ی موج QRS کم می­شود[.

۳٫ موج T هنگام برگشت بطن­ها به حالت استراحت ثبت می­شود.

۴٫ به طور معمول از هر نقطه­ی منحنی الکتروکاردیوگرام تا همان مکان در منحنی بعدی ۸/۰ ثانیه طول می­کشد (برای مثال از ابتدای موج P تا ابتدای موج P بعدی ۸/۰ ثانیه طول می­کشد).

۵٫ سیستول دهلیزها حدوداً از اواخر موج P شروع می­شود و حدوداً هم زمان با ثبت نقطه­ی R پایان می­یابد.

۶٫ سیستول بطن­ها حدوداً هم زمان با ثبت نقطه­ی R شروع می­شود و در حدود پایان موج T به پایان می­رسد.

۷٫ استراحت عمومی قلب از حدود پایان موج T تا اواخر موج P طول می­کشد.

۸٫ صدای اول قلب حدوداً هم زمان با ثبت نقطه­ی R شروع می­شود. صدای دوم قلب حدوداً در اواخر موج T شروع می­شود.

۶۴-در انسان،رشته های ماهیچه ای که در نوک بطن ها قرار دارند و برای انتقال پیام الکتریکی اختصاصی شده اند، نمی توانند…..(کنکور سراسری۹۳)

الف)سبب انقباض هم زمان سلول های هر دو بطن شوند.

ب)سبب انقباض همه ی تارهای میوکارد قلب شوند.

ج)در باز شدن دریچه های سرخرگی نقش داشته باشند.

د)تحت تأثیر دستگاه عصبی خود مختار ،فعالیت خود را تغییر دهند.

جواب سوال ۶۴:

گزینه ب مد نظر است. رشته های ماهیچه ایی در صورت سوال فقط باعث انقباض میوکارد بطن ها میشوند،زیرا بین میوکارد دهلیز ها و بطن ها عایق وجود دارد.

تشریح سایر گزینه ها:

الف)منظور صورت سوال شبکه گرهی است که منطقی اش اینکه باعث انقباض همزمان هر دو بطن ها شود .

ج)وقتی که بطن ها منقبض میشوند فشار خون افزایش می یابد و دریچه های سرخرگی آئورتی و ششی باز میشود.

د)دستگاه عصبی خود مختار (اعصاب سمپاتیک و پاراسمپاتیک)می توانند فعالیت این رشته های ماهیچه ای را تغییر دهند،مثلا اعصاب سمپاتیک می توانند باعث افزایش تعداد ضربان قلب شود.

بافت­ هادی قلب:

در اوایل پیدایش قلب در دوره جنینی، همه سلول­های ماهیچه­ای آن انقباض ذاتی دارند، بطوریکه همه سلول­ها بطور متناوب و خودبخود پتانسیل عمل می­سازند. بتدریج که قدرت انقباض سلول­ها افزایش می­یابد. این خاصیت در بسیاری از سلول­ها از بین می­رود و فقط در بخش­هایی از قلب می­ماند که بافت هادی قلب نامیده می­شود.

اجزای تشکیل دهنده بافت هادی قلب:

۱٫ گره سینوسی – دهلیزی (گره پیشاهنگ) یا گره اول:

واقع در دیواره پشتی دهلیز راست (زیر منفذ بزرگ سیاهرگ زبرین)

۲٫ گره دهلیزی – بطنی یا گره دوم:

واقع در میانه دهلیز راست و بطن راست (کمی متمایل به دهلیز راست)

نکته:

گره دوم کوچکتر از گره اول است.

۳٫ رشته­های بین گرهی:

رابطه بین گره سینوسی – دهلیزی و دهلیزی – بطنی است.

۴٫ الیاف موجود در دیواره بطن­ها:

از گره دوم منشاء گرفته و با گذر از بافت پیوندی عایق بین دهلیزها و بطن­ها، وارد دیواره­ی بین دو بطن می­شود. در ابتدای دیواره بین دو بطن ،این دسته از رشته­ها به دو شاخه منشعب می­شوند و تا نوک بطن امتداد می­یابند و سپس از دیواره بطن­ها به سمت دهلیزها حرکت می­کنند.

نکات انعقاد خون:

۱٫ کاربرد ویتامین K در انعقاد خون، کوانزیم بودن آن برای تولید پروترومبین در کبد است.

۲٫ مصرف بی­رویه آنتی بیوتیک در انعقاد خون اختلال ایجاد می­کند، زیرا باعث مرگ باکتری­های مفید روده می­شود که ویتامین K می­سازند.

۳٫ اختلال در کار شبکه آندوپلاسمی صاف می­تواند در انعقاد خون اختلال بوجود آورد زیرا یکی از وظایف شبکه آندوپلاسمی صاف، ذخیره یون کلسیم است و کلسیم برای انعقاد خون لازم است.

۴٫ اختلال کار تیروئید و پاراتیروئید می­تواند در انعقاد خون اختلال ایجاد کند. زیرا هورمون­هایی می­سازند (کلسی تونین و پاراتورمون) که یون کلسیم خون را تنظیم می­کنند.

۵٫ کمبود ویتامین D می­تواند در انعقاد خون اختلال ایجاد کند. زیرا ویتامین D جذب روده­ای یون کلسیم را افزایش می­دهد.

۶٫ ترومبین و ترومبوپلاستین عمل آنزیمی دارند.

۷٫ هپارین مانع از عمل ترومبین می­شود.

۸٫ عوامل زیر هنگام بریدگی رگ­ها مانع از خونریزی می­شوند.

الف – انقباض ماهیچه­های صاف دیواره رگ­ها

ب – به هم چسبیدن پلاکت­ها

ج – تشکیل لخته خون

۹٫ پلاکت­ها دو نوع ماده ترشح می­کنند.

الف – موادی که پلاکت­ها را بهم می­چسباند (ایجاد توده­ی پلاکتی)

ب – ترومبوپلاستین (ایجاد لخته خون)

نمونه کار جانوری۲ هفت خوان زیست شناسی ویژه کنکور
+ نوشته شده در شنبه دوازدهم مهر ۱۳۹۳ ساعت ۱۷:۲۷ شماره پست: ۲۰۱

داوطلبین محترم کنکور علوم تجربی

یشنهاد می کنم فایل pdf مطالب زیر را از صفحه نخست دانلود کنید.

لطفاً:

قبل از مطالعه­ی این خوان به ترتیب فصل­های زیر را از کتاب درسی زیست شناسی سوم دبیرستان مطالعه کنید.

– فصل ۱ (ایمنی بدن)

– فصل ۲ (دستگاه عصبی)

– فصل ۳ (حواس)

– فصل ۴ (هورمون­ها و دستگاه درون ریز)

– فصل ۱۱ (تولیدمثل و رشد و نمو جانوران)

نکات پاسخ التهابی:

۱٫ به دنبال ضربه، خراش، بریدگی و یا ورود عوامل بیماریزا انجام می­شود.

۲٫ نوعی پاسخ محلی (موضعی) است و هدف جلوگیری از انتشار عفونت است.

۳٫ هیستامین آزاد شده از سلول­های آسیب دیده، با گشاد کردن رگ­ها، خونرسانی به بافت آسیب دیده را افزایش می­دهد تا گلبول­های سفید بیشتری به محل آسیب برسند.

۴٫ از ماستوسیت­های آسیب دیده بافتی دیگر مواد شیمیایی آزاد می­شود که باعث جلب و خروج گلبول­های سفید از رگ­های خونی می­شوند. نوتروفیل بیشتر از بقیه جلب می­شوند و از طریق دیاپدز خارج می­شوند.

۵٫ ماکروفاژ اولین سلول­هایی هستند که فاگوسیتوز میکروب­ها را شروع می­کنند و سپس نوتروفیل­ها به آنها کمک می­کنند.

۶٫ ماکروفاژها، علاوه بر فاگوسیتوز میکروب­ها، سلول­های مرده و زخمی بافت، اندامک­های سلولی فرسوده و گلبول­های سفید مرده را نیز می­بلعند و لاشه باقیمانده از اینها چرک را پدید می­آورند.

۷٫ مونوسیت­ها نیز همانند نوتروفیل­ها با دیاپدز به محل عفونت مهاجرت می­کنند. ائوزینوفیل­ها و بازوفیل­ها نیز با خاصیت تاکتیک شیمیایی می­توانند دیاپدز کنند.

۸٫ ماکروفاژها و نوتروفیل با حرکت آمیبی در فضای بین سلولی حرکت کرده و به فاگوسیتوز میکروب­ها می­پردازند.

۱-همه ی………..،می توانند همانند نوتروفیل ها،…….(کنکور سراسری ۹۳)

الف)گرانولوسیت ها یی که آنزیم های فراوان دارند- تا بیش از یک سال زنده بمانند.

ب)آگرانولوسیت هایی که فاگوسیتوز انجام می دهند- در دفاع غیر اختصاصی شرکت کنند.

ج)گرانولوسیت هایی که در حساسیت ها زیاد می شوند- ماده ی ضد انعقاد خون ترشح نمایند.

د)آگرانولوسیت هایی که پروتئین دفاعی می سازند- با ذره خواری میکروب ها را نابود سازند.

جواب سوال ۱:

گزینه ب درست است. آگرانولوسیت ها شامل مونوسیت ها و لنفوسیت ها هستند که مونوسیت ها، فاگوسیتوز دارند.مونوسیت ها دارای حرکت آمیبی اند.و از طریق دیاپدز می توانند از جدار دیواره ی رگ ها عبور کنند .مونوسیت ها همانند نوتروفیل ها در دفاع غیر اختصاصی شرکت دارند(دومین خط دفاع غیر اختصاصی).

تشریح سایر گزینه ها:

الف)گرانولوسیت ها طول عمر کوتاه چند ساعت تا چند هفته ایی دارند و نمی توانند تا بیش از یک سال زنده بمانند.

ج)بازو فیل ها و ائو زینوفیل ها درآلرژی زیاد می شوند ولی فقط بازوفیل ها ،هپارین (ماده ی ضد انعقاد خون) ترشح می کند و ائوزینوفیل ها و نوتروفیل ها، هپارین ترشح نمی کنند.

نکاتلنفوسیت­ها:

د)آگرانولوسیت ها یی که پروتئین های دفاعی می سازند (یعنی لنفوسیت ها که پادتن می سازند)نمی توانند مانند نوتروفیل ها ،ذره خواری کنند.

۱٫ لنفوسیت­ها به چشم، مغز و بیضه وارد نمی­شوند.

۲٫ لنفوسیت­ها، قدرت فاگوسیتوز ندارند.

۳٫ لنفوسیت B ثابت است و غیرمستقیم با ترشح پادتن عمل می­کند و در حالیکه لنفوسیت T متحرک بوده و مستقیماً عمل می­کند.

۴٫ مقایسه پلاسموسیت و B خاطره:

ردیف

پلاسموسیت

B خاطره

۱

تعداد بیشتر

تعداد کمتر

۲

اندازه بزرگتر

اندازه کوچکتر

۳

قدرت تولید پادتن دارد

قدرت تولید پادتن ندارد

۴

گیرنده آنتی­ژنی ندارد

گیرنده آنتی­ژنی دارد

۵

قدرت تکثیر ندارد

قدرت تکثیر دارد

مقایسه­ی واکسن و سرم:

واکسن

سرم

۱٫ ایمنی فعال ایجاد می­کند.

۱٫ ایمنی غیرفعال ایجاد می­کند.

۲٫ واکسن قبل از ابتلا به بیماری تزریق می­شود.

۲٫ سرم بعد از ابتلا به بیماری استفاده می­شود.

۳٫ میکروب ضعیف شده یا کشته شده یا بی­اثر شده یا بخشی از آنتی­ژن است.

۳٫ پادتن آماده است.

۴٫ موجب تولید سلول­های خاطره و پادتن می­شود.

۴٫ پادتن آماده بعد از مدتی کاهش می­یابد.

۵٫ ایمنی حاصل از آن طولانی و پایدار است.

۵٫ ایمنی حاصل از آن موقتی و کوتاه است.

نکات تشریح مغز:

۱٫ کیاسمای بینایی، محل تقاطع دو عصب بینایی اس که اطلاعات بینایی هر چشم را به قشر مخ در سمت مقابل می­برد.

۲٫ در مغز چهار بطن وجود دارد که مایع مغزی نخاعی در آنها جریان دارد.

۳٫ درون نیمکره­های چپ و راست، بطن ۱و۲، جلوی مخچه و پشت بصل­النخاع بطن ۴ و بین تالاموس­ها، بطن ۳ قرار دارد.

۴٫ تالاموس­ها به بطن ۱و۲ نزدیک­ترند.

۵٫ بجز پیام بویایی، تمام پیام­های حسی از اندام­های حسی (چشم و گوش و …) ابتدا وارد تالاموس شه و سپس به مراکز عصبی مربوطه می­روند.

۶٫ مجرای سیلویوس، رابط بطن ۳ و بطن ۴ مغزی است.

۲۸-چند مورد جمله ی زیر را به درستی تکمیل می کند؟(کنکور سراسری ۹۳)

((هنگام تشریح مغز گوسفند،در حالتی که لب های بویایی به سمت بالا قرار بگیرد،………می باشد.))

– درخت زندگی در بالای بطن ۱و۲ – اپی فیز در پایین اجسام مخطط

– بطن ۴ درون نیمکره های مخ – کیاسمای بینایی در بالای پایک های مغزی

الف)۱ ب)۲ ج)۳ د)۴

جواب سوال ۲۸ :

گزینه ب درست است. با توجه به شکل کتاب درسی ، لوب های بویایی زمانی به سمت بالا قرار میگیرند که سطح شکمی مغز به سمت تشریح کننده باشد. بنابراین مورد چهارم و سوم درست خواهند بود.

انعکاس:

تعریف: پاسخ غیرارادی و سریع به محرک­های محیطی

تعداد نورون­های شرکت کننده در انعکاس زردپی زیر زانو عبارتست از:

یک نورون حسی، یک نورون رابط، یک نورون حرکتی ماهیچه جلوی ران، یک نورون حرکتی ماهیچه عقب ران

تعداد سیناپس مسیر انعکاس زردپی زیر زانو ۵ عدد است:

۱٫ نورون حسی و نورون حرکتی ماهیچه جلوی ران (تحریکی)

۲٫ نورون حسی ماهیچه­ی جلوی ران و نورون رابط (تحریکی)

۳٫ نورون رابط و نورون حرکتی ماهیچه و عقب ران (مهاری)

۴٫ نورون حرکتی ماهیچه­ی جلوی ران و سلول ماهیچه جلوی ران (تحریکی)

۵٫ نورون حرکتی ماهیچه عقب ران سلول ماهیچه­ای عقب ران

نکات

سیناپس ۵، گر چه وجود دارد ولی در انعکاس زردپی زیر زانو هیچ دخالتی ندارد.

۱٫ عضله جلوی ران (چهار سر ران) به استخوان کشکک زانو متصل است.

۲٫ عضله پشت ران (دو سر ران) به استخوان نازک نی متصل است.

۳٫ استخوان نازک نی به استخوان درشت نی متصل است امّا با استخوان ران مفصل نیست.

۴٫ نورون حسی به عضله جلوی ران متصل است ولی با آن سیناپس تشکیل نمی­دهد.

۵٫ در محل سیناپس­های نورون­های تحریکی انعکاس زردپی زیر زانو با عضله یا نورون حسی استیل کولین آزاد می­شود.

 

حس­های ویژه در جانوران:

نام جانور

نام گیرنده

محل گیرنده

نقش گیرنده

خرس و گربه

گیرنده­ی لمس

قاعده سبیل

تشخیص اشیاء در تاریکی

پروانه ابریشم نر

گیرنده­ی شیمیایی

روی شاخک

حساس به بوی بدن ماده

ماهی استخوانی

گیرنده­ی مکانیکی

خط جانبی

حساس به ارتعاشات آب

پلاناریا

گیرنده­ی نوری

چشم جامی شکل

تعیین شدت و جهت نور

خرچنگ­ها و حشرات

گیرنده­ی نوری

چشم مرکب

تشخیص جزئی ­ترین حرکات و دیدن رنگ­ها و پرتوفرابنفش

مار زنگی

گیرنده­ی فرو سرخ

زیر چشمان

تشخیص گرمای حاصل از فروسرخ و تشخیص موقعیت جانور

خفاش، دولفین و وال­ها

گیرنده­ی مکانیکی

گوش

ایجاد تصویری از محیط

گربه ماهی

گیرنده­ی مکانیکی و گیرنده­ی الکتریکی

خط جانبی

تشخیص میدان الکتریکی طعمه

مار ماهی

گیرنده­ی مکانیکی و گیرنده­ی الکتریکی

خط جانبی

تشخیص محیط از نظر سنگ، گیاه یا ماهی بودن در محیط

هورمون هیپوفیز پیشین عبارتست از:

نام هورمون

بافت هدف

اثر

هورمون محرک غده فوق کلیه

(کورتیکو تروپین)

بخش قشری غده فوق کلیه

تحریک ترشح کورتیزول و آلدوسترون

هورمون محرک فولیکول (FSH) (گنادوتروپین)

بیضه و تخمدان

تحریک اسپرم سازی

تحریک فولیکول و تحریک تولید استروژن از فولیکول

هورمون لوتئینی کننده (LH)

(گنادوتروپین)

بیضه و تخمدان

تحریک تخمک­گذاری و ساخت جسم زرد در تخمدان تحریک تولید استروژن و پروژسترون از جسم زرد تحریک تولید تستوسترون در بیضه

پرولاکتین (لاکتوژن)

غده­های شیری)

تحریک تولید شیر در پستان­ها

هورمون رشد

تمام بافت­ها

تحریک سنتز پروتئین و استخوان و رشد

ماهیچه­ها

هورمون محرک تیروئید (تیروتروپین)

غده تیروئید

تحریک ساخت و ترشح هورمون­های تیروئیدی

هورمون­های آزاد کننده و مهار کننده­ی هیپوتالاموس:

نام هورمون

اثر

هورمون آزاد کننده­ی کورتیکوتروپین

تحریک ترشح کورتیکوتروپین

هورمون آزاد کننده­ی گنادوتروپین

تحریک ترشح FSH و LH

هورمون آزاد کننده­ی تیروتروپین

تحریک ترشح تیروتروپین

هورمون آزاد کننده­ی هورمون رشد

تحریک ترشح هورمون رشد

هورمون بازدارنده­ی هورمون رشد

تحریک ترشح هورمون رشد

هورمون بازدارنده­ی پرولاکتین

مهار ترشح پرولاکتین

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

جدول مقایسه­ی بین دیابت نوع یک و نوع دو

دیابت نوع یک

دیابت نوع دو

سن شروع بیماری

معمولاً قبل از ۲۰ سالگی

معمولاً بعد از ۴۰ سالگی

انسولین خون

کم یا صفر

بالا

گلوکز خون

بالا

بالا

تعداد گیرنده­های انسولین

طبیعی

کم

درمان

تزریق انسولین

ورزش، کاهش وزن، داروهای خوراکی

شیوع بیماری

کم

زیاد

زمینه وراثتی

۸۴– در یک مرد بالغ،یکی از هورمون های مترشحه از هپوفیز پیشین می تواند…….. (کنکور سراسری ۹۳)

الف)باعث بلوغ اسپرم ها در محل تولید خود شود.

ب)با تأثیر مستقیم بر لوله های اسپرم ساز،تولید تستوسترون را افزایش دهد.

ج)باعث آزاد سازی آنزیم های درون وزیکولی موجود در سر سلول های جنسی شود.

د)در میوز بعضی از سلول ها ی دیواره ی لوله های اسپرم ساز نقش داشته باشد.

جواب سوال ۸۴:

گزینه د درست است. دو هورمون FSHو LH که از هیپوفیز پیشین ترشح میشوند،در فعالیت غدد جنسی مردان اثر می گذارد.هورمونLHبا تحریک سلول های بینابینی ،باعث ترشح تستوسترون میشود. هورمون FSH و تستوسترون اسپرم سازی را به کمک هم تحریک میکنند. اسپرم ها ،نتیجه ی تقسیم بعضی سلول های اسپرم ساز دیواره لوله های اسپرم ساز است،پس میتوان گفت FSH ،در میوز این سلول ها نقش دارد.

تشریح سایر گزینه ها:

الف)محل تولید اسپرم ها در لوله های اسپرم ساز است در حالیکه محل بلوغ آنها در اپی دیدیم می باشد ودر بلوغ اسپرم ها (توانایی کسب تحرک)هیچ هورمون هیپوفیزی نقش ندارد.

ب)تستوسترون توسط سلول های بینابینی ساخته میشود نه لوله های اسپرم ساز.

ج)آنزیم های درون وزیکولی (موجود در سر اسپرم) در هنگام لقاح اسپرم با تخمک در لوله فالوپ زن آزاد میشود که مخرب دیواره ی ژله مانند تخمک است پس در ارتباط با هورمون های هیپوفیزی نیست.

۱۰۱-کدام گزینه عبارت زیر را به نادرستی تکمیل می نماید؟ (کنکور سراسری ۹۳)

در انسان،…….

الف)به طور معمول سلول های داخلی بلاستوسیت در تعامل با رحم،جفت را تشکیل می دهند.

ب)هنگام جایگزینی بلاستوسیت در دیواره ی رحم،منبع تولید پروژسترون فعال می باشد.

ج)کاهش حجم سلول های حاصل از میتوز تخم،در طول لوله ی فالوپ ادامه پیدا می کند.

د)به دنبال تشکیل جفت در جداره ی رحم،بلوغ فولیکول های تخمدانی متوقف می شود.

جواب سؤال ۱۰۱:

گزینه الف مد نظر است.کوریون در تعامل با رحم ،جفت را میسازد و سلولهای داخلی بلاستوسیت از سه لایه ی آندودرم ،مزودرم و اکتودرم ساخته شده است.کوریون از لایه خارجی بلاستوسیت و بافت های مقدماتی از سلولهای داخلی بلاستوسیت منشا می گیرند.

تشریح سایر گزینه ها:

ب)در صورت وقوع بارداری به هنگام جایگزینی بلاستوسیت ، پروژسترون تا چند هفته به ترشح خود ادامه میدهد.

ج)تقسیمات میتوزی سلول تخم بدون افزایش حجم سلولها ست ،حتی بعد از هر بار تقسیم حجم سلولها کاهش می یابد.

د)به دلیل خود تنظیمی منفی حاصل از فعالیت هورمونهای پروژسترون و استروژن مقدار هورمونهای هیپوفیزی کاهش یافته و فولیکولهای جدید بوجود نمی آیند.

نوشته استاد گرانقدر دکتر فرزانه

منبع : www.dabirzist.com

یک دیدگاه در “آموزش ترکیبی مفهومی زیست شناسی جانوری

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *